VAI
TRÒ CỦA Y HỌC CỔ TRUYỀN TRONG ÐỜI SỐNG
CỦA NGƯỜI DÂN HUYỆN THUẬN AN, TỈNH BÌNH DƯƠNG
TÓM TẮT
Trong đời sống hằng ngày, do tập quán và trình độ văn hóa, người dân ở mỗi địa phương sẽ có cách hành xử khác nhau mỗi khi có bệnh. Nghiên cứu trên 933 hộ dân tại Thuận An Bình Dương, nhận xét được vai trò của YHCT trong đời sống của người dân ở xã này như sau:
- Thích dùng các phương pháp điều trị bằng YHCT nói chung: 87,35%
- Biện pháp chọn dùng: Cạo gió 81,56%; Xoa bóp 18,16%; Châm cứu 16,8%, Thuốc Nam 10,4%
- Nơi dùng: Tại nhà 61,4%; Tại trạm Y tế: 9,22%; tại Bệnh Viện 2,04%
Mỗi khi có bệnh thực thể đến phòng khám YHCT 4,05%; đến phòng mạch BS tư 16,8%; đến phòng khám y tế Phường hoặc Khu vực 21%, và đến nhà thuốc tây là 42,43%
Như vậy nếu xét YHCT bao gồm tất cả các phương pháp, và khi có bệnh người dân tin cậy nơi nào để điều trị bệnh thì vai trò của YHCT tại xã Thuận An còn rất thấp, người dân chưa biết đến khả năng khoa học thật sự của YHCT và có quan niệm chưa chính xác YHCT chỉ là Cạo gió, Xông hơi, Xoa bóp và chỉ sử dụng một số phương ngọai từ cây cỏ mỗi khi có trái nắng trở trời đơn giản, còn khi có bệnh thực sự thì mức độ tin cậy vào YHCT chưa cao
SUMMARY
ROLE OF TRADITIONAL MEDICINE IN THE EVERYDAY LIFE OF THE CITIZENS IN THUAN AN, BINH DUONG
In everyday life, according to the culture and the level of education, individuals in each part of the country have different reactions whenever they suffer from a sickness. The study of 933 cases in Thuan An Binh Duong has reflected the role of traditional medicine in the lives of people in this region:- Cure by traditional medicine is favoured by 87.35%
- Preferred ways of treatment: * Cao gio 81.56%; Massage 18.16%; Acupuncture 16.8%; Herbal medicine 10.4%.
- Preferred places where treatment take places: At home 61.4%; Public health clinique 9.22%; Hospital 2.04%.
- First place that the patient goes to whenever suffers from a sickness: Traditional medical clinique 4.05%; Private clinique 16.8%; Regional public health clinique 21%; Pharmacy 42.43%
Therefore, if traditional medicine involves all the fore-metioned ways of treatment, traditional medicine doesn’t have such a big role in Thuan An, as the citizens aren’t acknowleged of the scientific ability of traditional medicine and they mistakes that traditional medicine only involves cao gio, sauna, massage etc. It is only applied to curing not so serious illnesses but not reliable enough for the natives to use in treating serious sicknesses
ÐẶT VẤN ÐỀ
Về mặt trình độ phát triển kinh tế - xã hội của cộng đồng dân cư, có thể tạm phân biệt thành 3 khu vực: đô thị, nông thôn và đang đô thị hóa. Mỗi khu vực có một thái độ, trình độ nhận thức và ứng xử chung khác nhau trong đó có việc lựa chọn sử dụng dịch vụ YHCT để chăm sóc sức khỏe cho chính mình.
Có một điều dường như ai cũng thấy là các dịch vụ Y học cổ truyền (YHCT) vốn phát triển mạnh trong phạm vi nông thôn hơn là thành thị. Tuy nhiên, hiện nay, không chỉ ở Việt Nam mà ngay cả ở phương Tây, cư dân của các vùng đô thị hóa phát triển cũng đang tìm đến YHCT.
Tuy vậy, hiện nay trong nước chưa có một khảo sát tương đối có tính hệ thống nào về việc lựa chọn các loại hình dịch vụ YHCT của dân cư ở các vùng có trình độ phát triển kinh tế - xã hội khác nhau. Nếu có những khảo sát như vậy, các kết quả khảo sát sẽ rất hữu ích cho việc định hướng phát triển YHCT nói riêng và Y học nói chung nhằm phục vụ tốt nhất cho nhu cầu được chăm sóc sức khỏe của các cộng đồng dân cư tương ứng.
Nhân cơ hội Dự án Việt Nam - Hà Lan phối hợp với Trường Ðại học Y Dược Tp. Hồ Chí Minh tiến hành nghiên cứu sơ bộ về mô hình bệnh tật tại Bình Dương vào 11.1998, Chúng tôi lồng ghép việc khảo sát tình hình lựa chọn dịch vụ YHCT của vùng dân cư này. Ðây là vùng dân cư đang trên đường đô thị hóa.
Mục tiêu nghiên cứu
- Xác định tình hình sử dụng các loại hình chăm sóc sức khỏe bằng các biện pháp YHCT tại cộng đồng.
- Qua đó thử nhận xét các yếu tố nào có ảnh hưởng đến sự lựa chọn dịch vụ đó.
Phương tiện - Phương pháp
Ðịa điểm nghiên cứu và chọn mẫu
Huyện Thuận Ân, tỉnh Bình Dương. Huyện Thuận An gồm có 12 xã và 3 trị trấn. Theo kỹ thuật chọn mẫu dựa vào tỉ lệ dân số, 6 xã / thị trấn sau được chọn vào nghiên cứu: Lái Thiêu, Bình Nhâm, An Thạnh, Ðông Hòa, Tân Ðông Hiệp và An Phú. Tất cả 33 ấp của 6 xã / thị trấn này được khảo sát. Chọn mỗi ấp chọn 31 hộ, mỗi hộ 1 người để phỏng vấn. Như vậy tổng số người được phỏng vấn tại nhà là 1022 người. Tại mỗi ấp, hộ đầu tiên sẽ được chọn ngẫu nhiên, các hộ tiếp theo nằm cùng một hướng (bên trái hoặc bên phải) của hộ đầu tiên. Số người trung bình trong mỗi hộ khoảng 4-5 người, tất cả những người này đều được khám sức khỏe. Như vậy, tổng số người được khám sức khỏe là 4.000 - 5.000 người.
Phương pháp và nội dung khảo sát
Phương pháp tiền cứu.
Ðiều tra viên trực tiếp phỏng vấn, khám sức khỏe và ghi thống nhất vào mẫu Phiếu Ðiều tra Hộ Gia đình. Ngoài các chi tiết phỏng vấn chung của việc nghiên cứu mô hình bệnh tật, các nội dung sau đây về YHCT được lồng ghép vào trong Phiếu Ðiều tra Hộ Gia đình:
Chung cho các đối tượng
Kiến thức, thái độ, thực hành về việc sử dụng các liệu pháp chủ yếu của YHCT (cụ thể là Châm cứu, Xoa bóp, Cạo gió-giác hơi-xông và thuốc Nam) trong trong điều trị các bệnh thông thường như Cảm cúm, ho...
- Thích dùng biện pháp YHCT nào (Thái độ).
- Thường dùng biện pháp YHCT nào (Thực hành).
- Tình hình trồng rau ăn hay thuốc Nam để điều trị các bệnh thông thường (Thực hành).
- Nơi đã sử dụng các biện pháp điều trị theo YHCT (Thực hành).
- Tình hình sử dụng YHCT trong tháng vừa qua (Thực hành).
- Tình hình bệnh trong 2 tuần qua và liệu pháp xử trí (Thực hành).
- Tình hình chọn YHCT trong xử trí lần đầu và lý do chọn (Kiến thức).
- Tình hình bệnh mạn tính (> 3 tuần), nơi đang điều trị và lý do chọn nơi đó (Thực hành và Kiến thức).
- Tình hình bị tai nạn trong năm qua và nơi điều trị (Thực hành).
Riêng về phụ nữ, bà mẹ
- Tình hình chọn dùng phương pháp điều trị khi trẻ em mới bắt đầu bị ho sốt (Thực hành).
- Tình hình chọn dùng phương pháp điều trị khi trẻ bị sưng phổi / viêm phổi (Thực hành).
- Tình hình chọn nơi điều trị khi bị huyết trắng (Thực hành).