Một ấu trùng giai đoạn 3 của 1 loài Gnathostoma được bắt ra từ mắt một bệnh nhân. Ðịnh danh theo hình thái học không giúp xác định được loài.Số lượng các hàng gai và gai trên từng hàng ở đầu phù hợp với ấu trùng giai đoạn 3 của Gnathostoma spinigerum (G. spinigerum) nhưng hình dạng của các gai lại không giống với gai trên đầu của G. spinigerum và không giống với gai của những loài đã được phát hiện ở người từ trước đến nay. Tiêu bản cắt ngang ruột cho thấy đó là hình ảnh của ấu trùng G. spinigerum. Chúng tôi nghĩ đây là một ấu trùng G. spinigerum có hình dạng các gai trên đầu không điển hình.

SUMMARY

REPORT OF AN ABNORMAL ADVANCED THIRD - STAGE LARVA OF GNATHOSTOMA SPINIGERUM.

Lê Thị Xuân * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Special issue of Medical Research - Vol. 6 - Supplement of No 1 - 2002: 61 - 63

Gnathostoma spinigerum là một loại giun của chó, mèo. Ngoài ra còn có hơn 20 loài nữa được phát hiện trên nhiều loại động khác nhau như heo,chuột, chồn..

Gnathostoma lây nhiễm vào người qua thực phẫm, được ghi nhận ở các nước từ vùng ôn đới tới nhiệt đới, phổ biến ở vùng Ðông Nam Á, nhất là Thái Lan. Ở những nơi có tập quán ăn các loài thủy hải sản chưa đuợc nấu chín thường có tỷ lệ nhiễm cao. Tác nhân gây bệnh cho người là những ấu trùng giai đoạn 3 hoặc là giun non, đến nay đã phát hiện được 4 loài, đó là G. spinigerum. G. hispidum, G. doloresi và G. nipponicum; trong số này, G. spinigerum chiếm đa số các trường hợp nhiễm ở người.

Ở Việt Nam đến nay, theo tài liệu chúng tôi có được thì có 10 trường hợp ở người được xác nhận bằng mẫu vật; tất cả đều do G. spinigerum. Các trường hợp Gnathostoma chui vào mắt trên thế giới được ghi nhận đến nay vào khoảng 20 trường hợp. Ở Việt Nam, đây là trường hợp đầu tiên được ghi nhận.

Trường hợp này, ngoài yếu tố đặc biệt là trường hợp đầu tiên Gnathostoma chui vào mắt gặp ở Việt Nam, còn có một yếu tố quan trọng nữa là: ấu trùng có 4 hàng gai trên đầu, nhưng hình dạng của các gai trên đầu của giun này không giống như những gai trên đầu của các loài Gnathostoma được phát hiện ở người đến nay trong y văn thế giới.

Khi còn sống, giun có màu đỏ cam, dài 6mm, chỗ rộng nhất đo được 0.6 mm. Sau khi được cố định bằng formol 10%, chiều dài thân giun là 5 mm, chỗ rộng nhất là 0,6 mm. Phần đầu giun phình rộng, có 4 hàng gai. Gai ở trên đầu đa dạng không đều, phần đáy của gai méo mó, góc cạnh; mỗi gai có 1 móc. Gai ở hàng 1 nhỏ hơn các hàng sau, chiều cao và chiều rộng tương đương, trông có vẻ vuông. Càng về sau, chiều cao của các gai càng lớn hơn và chiều rộng lại nhỏ đi, làm cho các gai tiến gần về hình chữ nhật. (Bảng 1) Toàn thân của giun có những gai, mỗi gai có 1 móc, số lượng và kích thươc của gai thân giảm dần về phân cuối thân.

Bảng 1. Số lượng và kích thước của gai trên đầu ấu trùng

Bàng 2. So sánh các đặc điểm về số lượng và hình dạng của gai trên đầu của ấu trùng giai đoạn 3 của các loài Gnathostoma đã được phát hiện ở người với mầm bệnh bắt được trong trường hợp này (AT**)

(Theo tài liệu trong Medical Helminthology, tác giả Jitra Waikagul, Bộ môn Giun Sán, Khoa Y Học Nhiệt Ðới, Viện Ðại Học Mahidol, Thái Lan, 1996)

Ðể khảo sát cấu trúc của thành ruột giun, chúng tôi tiến hành làm tiêu bản cắt ngang: giun được đúc trong khối paraffin và được cắt mỏng với bề dày là 4m m và sau đó nhuộm với Heamatoxyline và eosin.

Quan sát vi thể các tiêu bản cắt ngang ruột cho thấy thành ruột được cấu tạo bởi 1 lớp tế bào biểu mô, có hình trụ. Bên trong các tế bào này có nhân, phần lớn tế bào ruột có từ 3-7 nhân.