Summary

Colon esophageal bypass with left colon: Concerning the cancers of esophagus and cardia in 4 cases

Phạm Hữu Thiện Chí * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Special issue of Medical Research - Vol. 6 - Supplement of No 1 - 2002: 18 - 20

Ung thư thực quản và tâm vị ngày càng hay gặp tại khoa Ngoại Tổng quát Bệnh viện Chợ Rẫy. Chúng tôi đã thực hiện các phẫu thuật cắt thực quản - dạ dày không mở ngực cho các trường hợp ung thư thực quản và tâm vị nhằm mục đích cắt bỏ khối u và tái lập lưu thông tiêu hóa, giúp cho bệnh nhân ăn uống theo đường miệng. Tuy nhiên, bệnh nhân thường đến bệnh viện ở giai đoạn trễ nên nhiều trong trường hợp đã không còn khả năng cắt bỏ được khối u nữa. Trước đây, đối với những trường hợp như vậy, chúng tôi chỉ thực hiện việc nuôi ăn bằng cách mở thông dạ dày hoặc mở thông hỗng tràng. Nỗi băn khoăn của chúng tôi là bệnh nhân vẫn không thể nào ăn uống theo đường miệng, vẫn còn nôn ói vàsuy kiệt. Vì vậy, chúng tôi đã cố gắng thực hiện các phẫu thuật bắc cầu thực quản nhằm giải quyết vấn đề trên.

Là nghiên cứu tiền cứu áp dụng kỹ thuật bắc cầu thực quản bằng đoạn đại tràng trái cho những bệnh nhân ung thư thực quản - tâm vị không còn khả năng cắt bỏ khối u.

Sử dụng đường mổ bụng giữa trên dưới rốn phối hợp đường cổ trái.

Ðánh giá thương tồn và các cuống mạch đại tràng trái

Cô lập đoạn đại tràng trái với cuống mạch đại tràng trái

Tái lập lưu thông đạ tràng với miệng nối đại tràng ngang-đại tràng sigma

Bộc lộ thực quản cổ, cắt rời và đóng đầu dưới

Phối hợp đường bụng để tạo đường hầm sau xương ức

Chuyển đoạn đại tràng trái theo đường hầm lên cổ, nối thực quản cổ-đoạn đại tràng.

Nối đoạn đại tràng - dạ dày

Trong năm 2001, chúng tôi đã thực hiện 4 trường hợp bắc cầu thực quản bằng cách sử dụng đoạn đại tràng trái luồn sau xương ức cho 4 bệnh nhân:

Hồ thị G.: sinh năm 1948 - Số hồ sơ lưu trữ: 01/28928. Chẩn đoán: Carcinoma tuyến vùng tâm vị -1/3 dưới thực quản

Trương văn Ng.: sinh năm 1941 - Số hồ sơ : 01/37088 Chẩn đoán: Carcinoma tế bào gai vùng 1/3 giữa thực quản

Phan hồng S.: sinh năm 1933 - Số hồ sơ : 02/6628. Chẩn đoán: Carcinoma tế bào gai vùng 1/3 giữa thực quản

Vũ văn S.: sinh năm 1930 - Số hồ sơ : 01/56170. Chẩn đoán: Carcinoma tuyến 1/3 dưới TQ

Tất cả các bệnh nhân này đều nhập viện sau 3-4 tháng nuốt nghẹn và ói mửa, suy kiệt, mất nước.

Chẩn đoán được xác định bằng nội soi tiêu hóa trên kèm sinh thiết.

Các xét nghiệm khác được thực hiện để đánh giá khả năng phẫu thuật và khả năng cắt bỏ bao gồm: chụp cản quang thực quản - dạ dày, siêu âm bụng, chụp CT scanner ngực bụng, đánh giá chức năng hô hấp, tim mạch, nội soi đại tràng, các xét nghiệm tiền phẫu thuờng qui.

Kết quả cho thấy các bệnh lý kèm theo gồm: 1 trường hợp tắc nghẽn phổi mãn tính; 1 trường hợp lao phổi; 1 trường hợp tiểu đường typ 2; 1 trường hợp dị dạng động mạch chủ ngực chuyển sang phải. Cả 4 trường hợp đều không còn khả năng cắt bỏ khối u nhưng còn khả năng phẫu thuật bắc cầu thực quản.

Nội soi khung đại tràng không phát hiện thương tổn bất thuờng.

Bệnh nhân được cho ăn uống trở lại vào ngày thứ 7-8 sau mổ.

1 trường hợp bung thành bụng vào ngày thứ 4 sau mổ do bệnh nhân ho nhiều. Ðóng lại thành bụng.

Các bệnh nhân cảm thấy hài lòng khi ăn uống trở lại bằng đường miệng.

Các phim chụp cản quang transit từ thực quản cổ xuống dạ dày và ruột non cho thấy lưu thông thông suốt của đoạn đại tràng bắc cầu.

Tất cả 4 bệnh nhân đều xuất viện ổn định, không còn các biến chứng nào khác.

Qua 4 trường hợp phẫu thuật bắc cầu thực quản này trong năm 2001, chúng tôi có vài suy nghĩ như sau:

Các phẫu thuật bắc cầu đường tiêu hóa được thực hiện thường xuyên trong các trường hợp có tắc nghẽn đường tiêu hóa nhưng không thể giải quyết được bằng cách loại bỏ trở ngại. Tuy nhiên, phẫu thuật bắc cầu thực quản, vốn được xếp vào loại đại phẫu, lại ít được thực hiện do nhiều lý do như bệnh nhân đến trễ, thời gian sống còn lại không nhiều, có những bệnh lý tim mạch, hô hấp kèm theo, nhiều biến chứng phẫu thuật... Thành công bước đầu này giúp chúng tôi tự tin hơn và mạnh dạn áp dụng kỹ thuật rộng rãi hơn với mong muốn đem lại khả năng ăn uống bằng đường miệng cho những trường hợp tương tự, cải thiện tốt hơn cho chất lượng sống của bệnh nhân.

Ðại tràng từ lâu đã được lựa chọn trong việc thay thế thực quản nhất là trong phẫu thuật bắc cầu. Gần đây, với sự phát triển của các dụng cụ khâu máy (stappler), dạ dày trở thành lựa chọn đầu tiên của nhiều phẫu thuật viên do bởi nguồn cung cấp máu dồi dào cũng như hệ thống nối kết mạch máu bên trong của nó^(1,2).

Trong điều kiện còn nhiều khó khăn và giá thành sử dụng các dụng cụ khâu máy còn quá mắc, chúng tôi chọn lựa đại tràng trái do bởi nhiều lý do:

- Chiều dài đoạn đại tràng trái đủ để đưa lên cổ, nối với đầu thực quản cổ.

- Cuống mạch đại tràng trái ít các biến thể hơn đại tràng phải.

- Ðoạn đại tràng bắc cầu được sử dụng thuận chiều nhu động.

- Quen thuộc với phẫu thuật viên hơn⁽²⁾

Phẫu thuật bắc cầu thực quản không phải là điều mới mẻ trong phẫu thuật ung thư thực quản nhưng kết quả thực hiện thành công trong 4 trường hợp này là một bước phát triển nữa về phẫu thuật thực quản tại Khoa Ngoại Tổng quát Bện viện Chợ Rẫy nhằm giúp cho bệnh nhân sống dễ chịu hơn.