Trước khi kỹ thuật xin trứng - TTTON phát triển, người ta cho rằng khả năng sinh sản của phụ nữ lớn tuổi giảm là do sự phối hợp của nhiều yếu tố, trong đó vấn đề tử cung "lão hóa", làm khả năng làm tổ của phôi và dễ gây sẩy thai, đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, đến nay, người ta nhận thấy rằng khả năng mang thai của phụ nữ lớn tuổi gia tăng đáng kể khi chuyển vào tử cung các phôi hình thành từ trứng của người trẻ tuổi ⁽⁸⁾. Ðiều này làm thay đổi đáng kể quan niệm về khả năng sinh sản của phụ nữ lớn tuổi. Một điều đáng ngạc nhiên là tỉ lệ thành công của trường hợp xin trứng - TTTON gần như tương đương với các chương trình TTTON đối với các phụ nữ trẻ tuổi hơn, thậm chí còn cao hơn^(3,8).

Với các tiến bộ trong lãnh vực hỗ trợ sinh sản và nội tiết học sinh sản, các phụ nữ mãn kinh vẫn có khả năng mang thai và sanh con bình thường. Những nghiên cứu trong các thập niên 80 và 90 trên thế giới cho thấy khả năng có thai của phụ nữ từ 40-50 tuổi tương đương với các phụ nữ trẻ tuổi bị suy buồng trứng sớm⁽⁸⁾. Ðiều này chứng minh rằng tuổi sinh học của tử cung người phụ nữ kéo dài rất lâu nếu được bổ sung nội tiết sinh dục ngoại sinh một cách thích hợp. Một số nghiên cứu ở thực hiện xin trứng - TTTON ở những phụ nữ từ 50 tuổi trở lên cho thấy tỉ lệ thành công rất cao, với tỉ lệ thai lâm sàng từ 29% -49%⁽⁸⁾ và trường hợp lớn tuổi nhất có thai từ xin trứng - TTTON được báo cáo là 63 tuổi⁽⁷⁾. Do đó, có thể kết luận rằng khả năng sinh sản của phụ nữ lớn tuổi giảm chủ yếu do suy giảm chức năng sinh giao tử và tổng hợp nội tiết tố của buồng trứng⁽⁸⁾.

Ở Việt nam, các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản chỉ được đưa vào áp dụng trong vài năm gần đây, số bệnh nhân có nhu cầu điều trị tồn đọng lại từ nhiều năm qua là rất lớn. Tình hình này dẫn đến việc nhiều phụ nữ đến với các trung tâm điều trị ở độ tuổi lớn và khả năng sinh sản giảm đáng kể. Mặt khác, như chúng ta đã biết, ở phụ nữ lớn tuổi các bất thường nhiễm sắc ở quá trình sản sinh giao tử chiếm tỉ lệ cao dẫn đến tỉ lệ sẩy thai cao và tỉ lệ bất thường bẩm sinh ở trẻ sơ sinh cao. Do đó việc áp dụng kỹ thuật xin trứng - TTTON đã đáp ứng một nhu cầu không nhỏ về điều trị hiếm muộn, đem lại hạnh phúc cho nhiều gia đình mà trước nay tưởng như là vô vọng.

Chương trình xin trứng - TTTON được áp dụng từ năm 1999 tại Bệnh viện Phụ Sản Từ Dũ với tỉ lệ thành công khá cao⁽³⁾. Các chỉ định điều trị bao gồm suy buồng trứng sớm, buồng trứng kém đáp ứng với thuốc kích thích, mãn kinh, bệnh nhân lớn tuổi thất bại nhiều lần. Ðặc biệt, chúng tôi đã thành công ngay trường hợp đầu tiên thực hiện xin trứng - TTTON cho một bệnh nhân suy buồng trứng sớm⁽²⁾. Qua tìm hiểu và nghiên cứu các phác đồ điều trị của thế giới, chúng tôi đã nghiên cứu áp dụng các phác đồ phù hợp. Hai trường hợp có thai và sanh sống ở tuổi 50 được báo cáo trong bài cũng thành công ngay ở chu kỳ điều trị đầu tiên. Những kết quả khả quan trên cho thấy phác đồ hiện đang áp dụng tại trung tâm chúng tôi tỏ ra thích hợp và rất hiệu quả với đối tượng bệnh và điều kiện thực tế Việt nam.

Tuy nhiên, việc ứng dụng thành công kỹ thuật xin trứng - TTTON ở phụ nữ lớn tuổi cũng là nảy sinh một số vấn đề phương diện sản khoa cần quan tâm. Người ta thấy rằng khả năng sinh sản của người phụ nữ lớn tuổi gần như phục hồi hoàn toàn với việc sử dụng giao tử người trẻ tuổi, tuy nhiên các thai kỳ này thường có tỉ lệ bệnh lý cao hơn bình thường. Các bất thường thấy bao gồm tiểu đường trong thai kỳ, cao huyết áp trong thai kỳ, thai chậm phát triển trong tử cung, sanh non.⁽⁹⁾. Tuy nhiên, các biểu hiện trên thường không trầm trọng. Kinh nghiệm của chúng tôi, cũng như trên thế giới cho thấy nếu quản lý tiền sản tốt, đặc biệt vào 3 tháng cuối thai kỳ, có thể giảm thiểu tỉ suất bệnh và chết ở trẻ sơ sinh ở mức độ an toàn⁽¹⁰⁾.

Hai trường hợp chúng tôi báo cáo trong bài này đều có biều hiện của cao huyết áp và thai kỳ, chúng tôi không phát hiện triệu chứng của tiểu đường. Tuy nhiên, kết quả sản khoa của cả hai trường hợp đều khả quan. Trường hợp đầu tiên có tình trạng tiền sản giật nặng và thai chậm phát triển trong tử cung. Chúng tôi đã can thiệp và xử lý kịp thời. Trường hợp thứ hai kết quả sản khoa tương đối bình thường và cân nặng của bé trên mức trung bình của trẻ sơ sinh Việt nam. Sự phát triển tâm thần vận động của cả 2 cháu cho đến nay (trên 6 tháng tuổi) được đánh giá là trên chuẩn bình thường của trẻ em Việt nam.

Cho đến nay, chưa có số liệu nào trên thế giới cho biết tử cung người còn có thể mang thai đến độ tuổi nào và đâu là giới hạn của mức độ an toàn về sản khoa có thể chấp nhận. Tuy vậy, nhiều nước trên thế giới đã đưa ra qui định về giới hạn tuổi của người xin trứng. Các giới hạn này dao động từ trên 45 đến 55 ⁽¹¹⁾.

Hai trường hợp xin trứng -TTTON trên là các trường hợp thành công đầu tiên được báo cáo ở Việt nam trong việc điều trị cho vô sinh cho các phụ nữ lớn tuổi. Việc triển khai và ứng dụng các thành tựu kỹ thuật trên thế giới trong điều trị hiếm muộn - vô sinh ở Việt nam bước đầu đã đạt được những kết quả khả quan. Chúng tôi đang từng bước triển khai các kỹ thuật và kinh nghiệm điều trị đến các trung tâm khác ở Việt nam.

Ðể có thể mở rộng áp dụng kỹ thuật xin trứng - TTTON ở Việt nam, chúng tôi xin có một số ý kiến như sau:

1. Cần có qui định pháp lý rõ ràng để bảo vệ quyền lợi và giảm bớt khó khăn và phiền hà trong quá trình điều trị, đồng thời tạo điều kiện cho nhân viên y tế đáp ứng tốt hơn nhu cầu điều trị chính đáng của nhân dân
2. Người xin trứng và cho trứng cần được tham vấn đầy đủ về các vấn đề về pháp lý và kỹ thuật.
3. Cần có qui định về giới hạn tuổi của người xin trứng.
4. Có chế độ theo dõi và chăm sóc tiền sản đặc biệt cho các trường hợp xin trứng - TTTON, đặc biệt là ở bệnh nhân lớn tuổi.

1. LUTJEN P, TROUNSON A LEETON J VÀ CS. (1984). The establishment and maintenance of pregnanacy using in vitro fertilization and embryo donation in a patient with primary ovarian failure. Nature, 307:174.
2. VTN LAN, HM TƯỜNG, NTN PHƯỢNG VÀ PV THANH (1999). Trường hợp cho trứng thành công đầu tiên ở Việt nam. Thời sự Y Dược học, 4 (5): 254-256.
3. VTN LAN, HM TƯỜNG, PV THANH VÀ NTN PHƯỢNG (2001). Ðánh giá chương trình cho trứng - thụ tinh trong ống nghiệm đầu tiên ở Việt nam. Hội thảo Sản Phụ khoa Pháp-Việt, Trường Ðại học Y Dược TPHCM. 5/2001.
4. SAUER MV, PAULSON RJ, LOBO RA. (1993). Pregnancy after age 50: application of oocyte donation to women after natural menopause. Lancet, 341 (8841): 321-323.
5. PANTOS K, MEIMETI-DAMIANAKI T, VAXEVANOGLUE T, KAPETANAKIS E. (1993). Oocte donation in menopausal women aged over 40 years. Human Reproduction, 8 (3): 488-491.
6. BORONI A, BAFARO G, VIOLINI F, BIANCHI L, CASADIO V VÀ FLAMIGNI C. (199) Pregnancies in postmenopausal women over 50 years old in an oocyte donation program.
7. PAULSON RJ, THORNTON MH, FRANCIS MM, SALVADOR HS. (1997) Successful pregnancy in a 63-year-old woman. Fertility Sterility, 67(5): 949-951.
8. SAUER MV. (1998). Treating women of advanced reproductive age. In: Sauer MV (ed). Principles of oocyte and embryo donation: 271-292. Springer-Verlag New York, Inc.
9. BAXI LV. (1998). Obstetrical management and outcome of oocyte and embryo donation. In: Sauer MV (ed). Principles of oocyte and embryo donation. 271-292. Springer-Verlag New York, Inc.
10. MICHALAS S, LOUTRADIS D, DRAKAKIS P VÀ CS. (1996). Oocyte donation to women over 40 years of age: pregnancy complications. European Journal of Obstetrics Gynecology and Reproductive Biology, 64(2):175-178.
11. SEIBEL MM. (1998). The future of egg donation. In: Sauer MV (ed). Principles of oocyte and embryo donation. 271-292. Springer-Verlag New York, Inc. 1998.

Ghi chú: Theo yêu cầu bảo mật của bệnh nhân, chúng tôi xin không nêu tên của bệnh nhân và thời điểm điều trị.