iHAI
TRƯỜNG HỢP THÀNH CÔNG VỚI KỸ THUẬT
XIN TRỨNG - THỤ TINH TRONG ỐNG NGHIỆM Ở TUỔI 50
Hồ Mạnh Tường*, Vương Thị Ngọc Lan**, Phạm Việt Thanh*, Nguyễn Thị Ngọc Phượng*
Tóm tắt
Hai trường hợp thành công với kỹ thuật xin trứng - thụ tinh trong ống nghiệm ở tuổi 50 đầu tiên ở Bệnh viện Phụ Sản Từ Dũ được báo cáo. Một trường hợp đã mãn kinh 5 năm và một trường hợp còn chu kỳ kinh nguyệt. Tuổi của hai người cho trứng là 33 và 29. Trứng của người cho được thụ tinh với tinh trùng chồng của người nhận in-vitro. Phôi hình thành được chuyển vào buồng tử cung của người nhận. Tử cung người nhận được chuẩn bị trước bằng nội tiết ngoại sinh. Cả hai trường hợp đều thành công ở chu kỳ điều trị đầu tiên.
Cao huyết áp trong thai kỳ đều xuất hiện ở hai trường hợp, một trường hợp nặng và một trường hợp nhẹ. Trường hợp đầu, có chỉ định chấm dứt thai kỳ ở tuần lễ thứ 35. Trường hợp thứ hai sanh ở tuần thứ 39. Kết quả sản khoa của hai trường hợp đều tốt và cả hai bé đều phát triển bình thường.
Các tác giả đề cập đến khả năng sinh sản của phụ nữ lớn tuổi và các yếu tố ảnh hưởng. Một số vấn đề liên quan đến việc áp dụng kỹ thuật xin trứng - TTTON cho phụ nữ lớn tuổi cũng được trình bày.
Summary
SUCCESSFUL
PREGNANCIES IN TWO 50-YEAR-OLD WOMEN
WITH OOCYTE DONATION AND IN VITRO FERTILIZATION
The first two successful pregnancies in 50-year-old women with oocyte donation - in vitro fertilization were reported. One case is menopausal and the other still have regular menstruation. The ages of the donors are 33 and 29. Donated oocytes were inseminated with the sperm of the recipient husbands. Obtained embryos were then transferred back to the recipient uteri. The recipient uteri had been prepared with exogenous hormones. Both cases were successful at the very first treatment cycles.
Hypertension during pregnancy appeared in both cases, one is moderate and the other is mild. In the first case, there was indication for pregnancy termination at 35 weeks of gestational age. The baby was born at 39 weeks of gestational age in the other case. Obstetric outcome are favorable and both babies have had normal development.
The author discussed the fertility of advanced-age women and the affected factors. Some issues relating to the application of oocyte donation - in vitro fertilization for aged women were mentioned.
ÐẶT VẤN ÐỀ
Trường hợp xin trứng, thụ tinh trong ống nghiệm (TTTON) và chuyển phôi vào buồng tử cung người nhận thành công đầu tiên trên người được thực hiện ở Úc năm 1983(1), đứa bé đầu tiên đã ra đời vào năm 1984. Từ đó, kỹ thuật này càng được mở rộng và hiện được áp dụng cho nhiều chỉ định khác nhau: kém đáp ứng với thuốc kích thích buồng trứng, suy buồng trứng sớm, mãn kinh, bất thường nhiễm sắc thể hay phân ly nhiễm sắc thể ở người vợ...
Ở Việt nam trường hợp xin trứng - TTTON thành công đầu tiên năm 1999(2) và em bé đầu tiên đã ra đời đầu năm 2000. Ðến cuối năm 2000, chúng tôi đã thực hiện trên 60 trường hợp xin trứng - TTTON với nhiều chỉ định và tỉ lệ có thai lâm sàng đạt trên 40%(3).
Với kỹ thuật xin trứng-TTTON, người phụ nữ hiện nay có thể được kéo dài khả năng mang thai và sanh con đến sau tuổi mãn kinh. Trong những năm gần đây, trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu báo cáo về điều trị vô sinh cho phụ nữ lớn tuổi sau mãn kinh(4,5,6). Ðặc biệt, Paulson và CS. năm 1997 đã báo cáo thành công ở một trường hợp 63 tuổi và đây được ghi nhận là trường hợp phụ nữ lớn tuổi nhất trên thế giới có thai bằng kỹ thuật xin trứng-TTTON(7). Các bằng chứng khoa học hiện nay xác nhận tử cung người có thể duy trì khả năng mang thai rất lâu sau khi mãn kinh nếu được sự hỗ trợ của nội tiết ngoại sinh.
Trong bài này, chúng tôi báo cáo 2 trường hợp có thai ở tuổi 50 sau xin trứng-TTTON được thực hiện tại Khoa Hiếm muộn, Bệnh viện Phụ Sản Từ Dũ.
Trường hợp thứ nhất
Bệnh nhân sinh năm 1950. BN lập gia đình trước đó 13 năm, không áp dụng các biện pháp kế hoạch hóa gia đình, chưa có thai lần nào. Mãn kinh gần 5 năm. Các xét nghiệm nội tiết cho thấy tình trạng mãn kinh với FSH, LH tăng cao và estradiol thấp. Tinh dịch đồ của chồng cho thấy tinh trùng có độ di động yếu và tỉ lệ tinh trùng dị dạng tăng.
BN được hướng dẫn tìm người xin trứng và hoàn tất các thủ tục và hồ sơ chuẩn bị thực hiện xin trứng-TTTON. Tuổi của người cho trứng là 33 tuổi. Ðây là chu kỳ điều trị xin trứng - TTTON đầu tiên của bệnh nhân.
Người cho trứng được cho thuốc kích thích buồng trứng với phác đồ dài sử dụng phối hợp chất đồng vận GnRH và FSH. Song song với kích thích buồng trứng, chúng tôi chuẩn bị nội mạc tử cung bệnh nhân bằng cách phối hợp estradiol đường uống và progesterone đường đặt âm đạo. Phác đồ sử dụng thuốc và theo dõi đã được chúng tôi mô tả trong bài báo cáo trước đây(2).
Người cho trứng được chọc hút trứng vào ngày thứ 12 của chu kỳ kích thích buồng trứng. Số trứng chọc hút được là 12 trứng. Trứng sau đó được cấy với tinh trùng của chồng người nhận. Sang ngày thứ nhất sau cấy, có 5 trứng thụ tinh. Cả 5 trứng đều phát triển thành phôi vào ngày thứ hai sau cấy. Trong đó có 1 phôi chất lượng tốt, các phôi còn lại phát triển chậm và chất lượng trung bình và xấu. 4 phôi được chọn để chuyển vào buồng tử cung. 2 tuần sau chuyển phôi, xét nghiệm thử thai ở bệnh nhân cho kết quả dương tính. Một túi thai với tim thai trong tử cung được xác định vào 3 tuần sau đó.
Thai kỳ được hỗ trợ bằng nội tiết ngoại sinh bao gồm estradiol và progesterone. Ðến tuần thứ 28 của thai kỳ, bệnh nhân bắt đầu có các triệu chứng của tiền sản giật huyết áp cao và phù nhiều. Bệnh nhân được cho nhập viện theo dõi và điều trị nội khoa. Các xét nghiệm đường huyết trong khi theo dõi thai đều ở mức độ bình thường. Ðến tuần thứ 35 của thai kỳ chúng tôi quyết định mổ lấy thai với chỉ định non-stress test không đáp ứng, thai suy dinh dưỡng trong tử cung. Sản phụ sinh một bé trai cân nặng 2600g bằng cách mổ lấy thai, chỉ số Apgar sau 1 phút là 6, 5 phút là 7. Bé tiếp tục được theo dõi hàng tháng tại bệnh viện. Các chỉ số phát triển thể chất của bé hiện nay đều tương đương với các trẻ sanh đủ tháng bình thường.
Trường hợp thứ hai
Bệnh nhân sinh năm 1950. BN lập gia đình trước đây 12 năm, không áp dụng các biện pháp kế hoạch hóa gia đình, chưa có thai lần nào. Ðã điều trị vô sinh nhiều năm bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo. Bệnh nhân chưa mãn kinh và các nội tiết bao gồm FSH, LH và Estradiol đều trong giới hạn bình thường của người chưa mãn kinh. Các chỉ số tinh dịch đồ của chồng đều ở trong giới hạn bình thường (theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế thế giới, 1999).
BN được hướng dẫn tìm người xin trứng và hoàn tất các thủ tục và hồ sơ chuẩn bị thực hiện xin trứng-TTTON. Người cho trứng 29 tuổi. Ðây cũng là chu kỳ điều trị xin trứng -TTTON đầu tiên của bệnh nhân.
Người cho trứng được cho thuốc kích thích buồng trứng với phác đồ dài sử dụng phối hợp chất đồng vận GnRH và FSH. Người nhận trứng được chuẩn bị tử cung và đồng bộ hóa với chu kỳ của người cho trứng bằng cách sử dụng GnRHa ức chế nội tiết nội sinh sau đó phối hợp estradiol đường uống và progesterone đường đặt âm đạo.
Chúng tôi thực hiện chọc hút trứng người cho vào ngày thứ 13 của chu kỳ kích thích. Số trứng chọc hút được là 11 trứng. Trứng sau đó được cấy với tinh trùng của chồng người nhận trứng. Sang ngày thứ nhất sau cấy, có 9 trứng thụ tinh. Cả 9 trứng đều phát triển thành phôi vào ngày thứ hai sau cấy. Trong đó có 4 phôi chất lượng tốt, các phôi còn lại phát triển chậm và chất lượng trung bình và xấu. 4 phôi được chọn để chuyển vào buồng tử cung. 2 tuần sau chuyển phôi, xét nghiệm thử thai ở bệnh nhân cho kết quả dương tính. Một túi thai với tim thai trong tử cung được xác định vào 3 tuần sau đó.
Thai kỳ được hỗ trợ bằng nội tiết ngoại sinh bao gồm estradiol và progesterone. Trong thời gian theo dõi thai, chúng tôi chỉ phát hiện tình trạng tăng huyết áp nhẹ (13/9 - 14/9 cm Hg). Ðến tuần thứ 38 của thai kỳ chúng tôi quyết định mổ lấy thai với chỉ định bé trưởng thành, con quí. Sản phụ sanh mổ được 1 bé gái cân nặng 3500g, chỉ số Apgar sau 1 phút là 8, 5 phút là 9. Bé tiếp tục được theo dõi hàng tháng tại bệnh viện. Các chỉ số phát triển thể chất của bé hiện nay đều tương đương với các trẻ sanh đủ tháng bình thường.