Tại Khoa-Bộ Môn Ngoại Bệnh viện Bình Dân trong thời gian 22 năm (tháng 5 năm 1979 đến tháng 9 năm 2000) riêng chúng tôi đã phẫu thuật cho 146 bệnh nhân bị ung thư thực quản.

Tất cả bệnh nhân đều được chẩn đoán là ung thư thực quản trước mổ nhờ chụp X quang thực quản có barít và nội soi với ống mềm. Kết quả vi thể đều là ung thư tế bào lát tầng trừ 2 trường hợp ung thư ở tâm vị lan lên thực quản là ung thư tế bào tuyến. Chúng tôi chọn mổ lớn khi bệnh nhân hội đủ các tiêu chuẩn: tình trạng dinh dưỡng tốt, tim, gan, phổi, thận trong tình trạng tốt và bệnh nhân không có bệnh biến dưỡng gì nặng kèm theo.

Có 6 nữ và 140 nam. Tuổi trung bình là 61.

Về vị trí ung thư chúng tôi ghi nhận có 2 trường hợp bị ung thư thực quản 1/3 trên, 115 trường hợp bị ung thư thực quản 1/3 giữa, 27 trường hợp bị ung thư thực quản 1/3 dưới và 2 trường hợp bị ung thư tâm vị lan lên thực quản (bảng 1).

Bảng 1. Phân bố về vị trí của ung thư thực quản.

Chúng tôi đã áp dụng các kỹ thuật cắt thực quản không mở ngực, cắt toàn bộ thực quản mổ hở cổ điển, thay thế thực quản bằng dạ dày, thay thế thực quản bằng đại tràng (bảng 2).

Bảng 2. Các loại phẫu thuật được áp dụng.

Ðược áp dụng từ năm 1991. Trong thời gian từ tháng 12 năm 1991 đến tháng 9 năm 2000, chúng tôi đã tiến hành cắt thực quản không mở ngực cho 29 bệnh nhân (2 nữ và 27 nam). Có 27 trường hợp ung thư thực quản 1/3 dưới, 2 trường hợp ung thư tâm vị lan lên thực quản. 1 trường hợp phải mổ cấp cứu vì bướu gây chảy máu nặng. Có 4 bệnh nhân bị tràn khí màng phổi bình phục sau khi dẫn lưu kín. 1 bị vỡ lách, 2 bị bục miệng nối ở cổ tự lành. Không có trường hợp nào tử vong khi mổ chương trình. Trường hợp mổ cấp cứu do chảy máu nặng là trường hợp duy nhất bị tử vong: bệnh nhân được phẫu thuật viên khác mổ thám sát ung thư tâm vị trước đó 02 năm, nay nhập viện lại vì bướu gây chảy máu nặng không cầm được bằng các biện pháp nội khoa. Trong khi mổ màng phổi trái bị rách, sau khi cắt thực quản chúng tôi có dẫn lưu màng phổi và bệnh nhân tử vong sau 24 giờ mổ cấp cứu.

Từ tháng 5 năm 1991 đến tháng 9 năm 2000 chúng tôi đã áp dụng kỹ thuật cắt bỏ toàn bộ thực quản cho 24 bệnh nhân bị ung thư 1/3 giữa thực quản. Có 1 bệnh nhân nữ và 23 bệnh nhân nam. Ðầu tiên chúng tôi mở ngực phải liên sườn 5-6 để cắt bỏ toàn bộ thực quản ngực. Tiếp theo, bệnh nhân được xoay lại tư thế nằm ngửa. Mở bụng giữa trên rốn và mở cổ bên trái. Dạ dày được uốn thành một ống đặt trong trung thất sau và được đưa lên cổ để nối với thực quản cổ còn lại.

Không có tai biến gì trong khi mổ và không có trường hợp nào cần truyền máu trong suốt thời gian phẫu thuật. Thời gian mổ trung bình là 4 giờ 30. Không có trường hợp nào tử vong trong thời gian nằm viện. Có 2 trường hợp bị bục miệng nối ở cổ tự lành. Thời gian này trung bình là 21 ngày.

1 trường hợp sau 4 tháng bướu tái phát lan qua khí quản không can thiệp gì thêm. Trường hợp này tử vong sau khi mổ 6 tháng. 3 trường hợp sống được 17 tháng. 20 trường hợp còn lại sống trung bình được 12 tháng.

Cùng trong thời gian này có 27 trường hợp ung thư thực quản 1/3 giữa lan quá rộng chúng tôi không cắt bướu mà chỉ dùng dạ dày bắc cầu (by-pass) thay thế thực quản bị nghẹt. Tất cả đều là bệnh nhân nam. Trường hợp này ống dạ dày được đặt sau xương ức. Thời gian mổ trung bình là 2 giờ 45 phút. Có 3 bệnh nhân tử vong trong nhóm này: 2 trường hợp do bục chỗ khâu kín thực quản bụng gây viêm phúc mạc được mổ lại nhưng thất bại, 1 tử vong do ống cao su mở hổng tràng ra da nuôi ăn gây thủng ruột làm viêm phúc mạc. Có 5 trường hợp bị bục miệng nối ở cổ. 3 trường hợp tự khỏi sau 7 ngày. 1 trường hợp rò vùng hạ sườn trái do bục miệng khâu thực quản bụng. Có 7 bệnh nhân bị viêm phổi sau mổ cần dùng kháng sinh điều trị tích cực. Thời gian nằm viện trung bình là 25 ngày.