Mặc dù phong thể I có thể phát triển thành phong thể T hay thể L trong quá trình tiến triển của nó. Theo quan điểm hiện nay thể I là tổn thương sớm nhất của bệnh phong(6). Quan niệm rằng diện tích vùng bị thâm nhiễm không vượt quá 1/12 (5%) diện tích của mô bì như là một tiêu chuẩn phán xét cho chẩn đoán mô học hướng về thể I thì không có giá trị(5). Ðiều này cũng phù hợp trong kết quả của bảng II cho thấy rằng hơn 80% các trường hợp thì trên 5% diện tích lớp bì bị thâm nhiễm, như vậy đa số các trường hợp thể I có vùng diện tích mô bị thâm nhiễm lớn hơn 5%.
Các tế bào viêm thường nằm rải rác ở mô bì có nơi tập trung nhưng không có tạo thành nang dạng lao (follicule tuberculoide). Ða số là một tình trạng viêm bì không đặc hiệu, các tế bào viêm chủ yếu tập trung ở quanh mạch máu, các phấn phụ của da và đặc biệt là quanh thần kinh bì. Sự thâm nhiễm bao quanh các nhánh tận cùng thần kinh đã được cho thấy sớm hơn điều này cho thấy trực khuẩn phong có thể truyền thông qua sự viêm thần kinh đi lên từ các nhánh tận cùng của thần kinh da(5) Ridley(7) đã lưu ý rằng dưỡng bào (mast cell) có thể tìm thấy trong thần kinh bì. Số lượng trung bình của Mast cell dường như là tỷ lệ nghịch với diện tích vùng bị thâm nhiễm.
Trong phong thể I các thần kinh bì bị thâm nhiễm bao quanh bó ngoài và bên trong, sự tăng sản các tế bào Schwann và sự sợi hoá bao ngoài sợi thần kinh, tất cả những cái đó là phản ứng không đặc hiệu, cho đến bây giờ như chúng ta đã biết, tế bào Schawann là một tế bào bia có thể bị tổn thương bởi M. Leprwe(4). Về mặt vi thể thì ở giai đoạn đầu của thể I không thấy được sự phì đại của các thần kinh bì. Khám phá sự thâm nhiễm bao quanh thần kinh bì như là một sang thương hằng định(7). Hơn nữa sự phá huỷ của tế bào schwann bởi trực khuẩn phong có thể dẫn đến sự tăng sản tế bào và dẫn đến sự sắp xếp tế bào không theo thứ tự và tổn thương này được dùng làm điểm chủ yếu để chẩn đoán phân biệt giữa bệnh phong và viêm da mãn tính do các nguyên nhân khác.
Sự sợi hoá bao ngoài sợi thần kinh có thể được giải thích như là một loại tăng sản có phản ứng. Ða số các trường hợp các thần kinh bì dễ phát hiện hơn vì chúng thường nằm cạnh tuyến mồ hôi, điều đó có thể là lý do tại sao là sự thâm nhiễm quanh tuyến mồ hôi thì rất thường gặp. Tổn thương thần kinh bì có thể dẫn đến teo thượng bì, là tổn thương được xem như cột mốùc trong chẩn đoán phong thể I(5). Ðiều này sẽ giúp ta trong chẩn đoán phân biệt.
Các thương tổn thượng bì thường ít đặc trưng hơn cho phong thể I vì đa số là bình thường (66,66%), thượng bì có thể teo do tổn thương thần kinh bì như đã đề cập ở trên.
Sự hình thành các không bào (vacuole) trong lớp thượng bì là biểu hiện sớm của phong bởi vì nó nói lên sự thâm nhiễm của trực khuẩn phong trong lớp thượng bì và một số tác giả(5,7) đã tìm thấy sự hiện diện trực khuẩn phong ở trong tế bào thượng bì, điều này đã cũng cố quan điểm xâm lấn của thượng bì của trực khuẩn phong.
Khác hẳn với các thể phong trong bảng phân loại theo Ridley và Jopling về mặt lâm sàng cũng như giải phẫu bệnh (TT, BT, BB, BL, LL) thì phong thể I cũng như các dạng không điển hình (không tạo ra u hạt (granuloma)) cũng không hiếm gặp tại bệnh viện Da liễu (30 trường hợp trong 5 năm) các dấu hiệu lâm sàng của chúng rất mơ hồ và dấu hiệu mô học cũng vậy chỉ là một tính trạng viêm bì không đặc hiệu. Nhưng nhờ đặt tính của trực khẩn Hansen có ái tính với mô thần kinh cũng như gây tổn thương viêm các phần phụ của da cho nên nhờ vậy mà cho chúng ta hướng đến bệnh Hansen góp phần vào chẩn đoán xác định hay loại trừ bệnh phong.
1. civatte j: Histopathologie cutanée 2e édition 1982 p.32-35
2. Dullabho p, misra ak, dharramsh ac. samal c., and reddy bn: Ambiguities in leprosy histopathology, Int J Lepr, 61, 3: 428-431
3. FITZPATRICK’ S: Dermatology in general medicine fifth edition volume 2 p 2308-2316
4. JOB CK.Nerve damage in leprosy. Int J Lepr 1989 p532-539
5. LIU TC, YEN LZ, YE GY and DUNG GJ: Histology of indeterminate leprosy, Int J Lepr, vol 50, number 2: 172-175
6. Lever W: Histopathology of the skin 7th edition p334-335
7. Ridley Skin biopsie in leprosy document Geigy second edion p25-35
8. kumar Ska, reddy bsn, ratnakar s: Corrolation of skin and nerve histopathology in leprosy Lepr. Rev.1996. 67, 119-125