VÀI ÐIỀU SUY NGHĨ VỀ CÁC TRƯỜNG HỢP NHIỄM NẤM BỆNH
ÐÃ ÐƯỢC CHẨN ÐOÁN TẠI BỆNH VIỆN CHỢ RẪY

Trần Minh Thông*, Hứa Thị Ngọc Hà**, Huỳnh Ngọc Linh***, Hoàng Văn Thịnh**,
Phan Thị Tuyết Anh ****

 

Hiện nay tình trạng ô nhiễm môi trường làm gia tăng bệnh lý nhiễm nấm, dẫn đến bệnh mãn tính ở trên mặt da, bộ sinh dục; ngoài ra còn được phát hiện trong các tạng quý của cơ thể như não bộ, phổi, tuyến thượng thận, tạo khối choán chỗ làm mất chức năng các tạng hoặc tổ thương không hồi phục. Bệnh nhân có nguy cơ phải phẫu thuật hoặc tử vong. Trong 2 năm tại bệnh viện Chợ Rẫy đã chẩn đoán 40 trường hợp nhiễm nấm giả u trong tạng và các xoang được phẫu thuật. Các bệnh phẩm đã được xử lý mô bằng kỹ thuật giải phẫu bệnh thường quy và soi tươi do 2 khoa giải phẫu bệnh và ký sinh trùng. Kết luận đối chứng xét nghiệm đã phù hợp và bệnh nhân được điều trị hiệu quả (phẫu thuật). Trong bài viết này, chúng tôi giới thiệu sơ nét các loại nấm được phát hiện ở giới và tuổi khác nhau được chẩn đoán và điều trị tại bệnh viện Chợ Rẫy. Qua đây bàn về phương pháp chẩn đoán và các hình thái mô học.

Vật liệu - Phương pháp nghiên cứu

Gồm 40 bệnh phẩm chia thành 2 nhóm: mẫu sinh thiết và bệnh phẩm được phẫu thuật. Các bệnh phẩm này được phếtù, hòa loãng, soi tươi, nhuộm mực tàu hoặc cấy trong môi trường đặc hiệu^(1,2,3); phần khác được cố định trong dung dịch formaldehyde 10%. Khoa Giải Phẫu bệnh xử lý mô bệnh học, đúc khối nến; lát cắt được nhuộm bằng 2 phương pháp (hematoxylin eosin và PAS - periodic acid Schiff) và nhuộm sợi võng, thành mạch bằng phương pháp nhuộm Reticulin và Van Gieson hỗ trợ khi có chỉ định^(2,3).

Ðối chứng hình thái học trong y văn và tiêu bản

Theo dõi kết quả điều trị trong chẩn đoán (phương pháp hồi cứu)

Kết quả nghiên cứu

Phân bố theo giới tuổi

Tuổi nhỏ nhất là 18, lớn nhất là 71 tuổi, gồm 21 nam và 19 nữ được phân bố như trong bảng 1

Bảng 1: Phân bố tuổi và giới

Tuổi	10-20	21-30	31-40	41-50	51-60	61-70	71-80
Nam	3	1		10		6	1
Nữ	1	4	3	5	5	1
TC	4	5	3	15	5	7	1

Các tác nhân nấm gây bệnh

Các loại nấm gây bệnh gồm Aspergillus spp, Candida albicans, Cryptococcus neoformans , Penicillinum marnefei và Rhinosporidium seeberi ở các tạng: não, phổi, tai mũi họng, đường tiêu hóa... được trình bày trong bảng 2.

Bảng 2: Phân bố các loại nấm theo tạng

Loại nấm	xoang		Ống tiêu hóa			Phổi	não	sàn sọ	tuyến yên	Tuyến thượng thận	họng	màn hầu	lưỡi	Ống tai ngoài	da	hạch limphô
	bướm	hàm	thực quản	dạ dày	ruột
Aspergillus spp	3	3	1			16			1	1				1
Candida spp			3	1	1	1		1			1		1		1
Cryptococcus neoformans						1	1
Penicillinum marneffei																1
Rhinosporidium seeberi												1
Tổng cộng	3	3	4	1	1	18	1	1	1	1	1	1	1	1	1	1