NGHIÊN CỨU ÐÁNH GIÁ CHỨC
NĂNG LỌC CỦA CẦU THẬN
BẰNG TECHNETIUM 99m-DTPA
Tóm tắt
Ba mươi hai bệnh nhân bệnh cầu thận điều trị tại khoa nội Phổi Thận, 8B1, bệnh viện Chợ Rẫy, được tiến hành đánh giá chức năng lọc của cầu thận (GFR) bằng kỹ thuật phóng xạ. Dược chất phóng xạ sử dụng là Technetium99m-DTPA và kết quả được xử lý bằng máy Gamma Camera, theo công thức tính GFR của Gates (1982). Kết quả của GFR được đối chíếu với kết quả sinh hóa của creatinine, clearance creatinine 24 giờ và clearance creatinine ước đoán từ công thức Cockcrof Gault.
Ba mươi trường hợp (91%) đều cho kết quả GFR trên 50ml/phút. Hai bệnh nhân có creatinine huyết thanh 3,9 và 5,3mg% và clearance creatinine 24 giờ tương ứng làø 26,18 và 2,75 ml/phút, đều cho kết quả GFR bằng 0ml/phút. Ngoài kết quả GFR chung, máy gamma camera với kỹ thuật đo số đếm phóng xạ ngoài thận, còn cho kết quả GFR của từng thận riêng biệt. Tuy có 4 bệnh nhân có GFR hai thận chênh lệch trên 10%, nhưng đều đảm bảo chức năng chung hai thận trên 100mL/phút. Có sự tương quan tốt giữa GFR (Tc99m-DTPA) với 1/creatinine (r=0,76,p<0,0001) và clearance creatinine bằng Cockcroft Gault (r= 0,74, p<0,0001), và kém hơn với clearance creatinine 24 giờ (r = 0,54; p = 0,0024). Như vậy, GFR đo bằng Tc99m-DTPA và gamma camera có thể được dùng để đánh giá chức năng lọc cầu thận nếu clearance creatinine trên 30ml/phút.
Summary
USING TECHNETIUM99m TO EVALUATE THE GL0MERULAR FILTRATION RATE
Thirty two glomerular disease patients treated in the Department of Nephrology and Pneumology, 8B1, Cho Ray Hospital, were evaluated glomerular filtration rate (GFR) by using the radionuclide technique. With the radionuclide reagent Technetium99m-DTPA, and Gamma Camera, the GFR were calculated by the Gates ‘s equation (1982). The GFR outcomes were compared with the individual results of serum creatinine, clearance creatinine 24 giờ, and creatinine clearance calculated from the Cockcroft Gault equation. Thirty patients (91%) had the GFR more than 50ml/min. The remained two patients got the GFR 0ml/min while serum creatinine were 3.9 and 5.3mg%, and creatinine clearance 24h were 26.18 and 2.75mL/min, respectively. Besides the total GFR, the gamma camera with the external counting procedures, can estimate the separate kidney function. Four patients had the differential GFR between two kidney more than 10%, however, they still kept the total GFR more than 100mL/min. The GFR
(By Tc99m-DTPA) correlated well with the reciprocal serum creatinine (r=0.76,p<0.0001) and creatinine clearance by Cockcroft Gault (r=0.74,p<0.0001), but weak with creatinine clearance 24h (r = 0.54; p = 0.0024). So, the Gamma Camera- GFR with Tc99m-DTPA can be used to evaluate the glomerular filtrated function in the patients with clearance creatinine more than 30mL/min.
MỞ ÐẦU
Cầu thận là phần đảm nhận chức năng lọc của nephron. Khi cầu thận bị tổn thương, ít nhiều chức năng lọc của cầu thận cũng bị ảnh hưởng. Brenner lần đầu tiên công bố kết quả đo trực tiếp độ thanh lọc cầu thận (Glomerular filtration Rate: GFR) năm 1971 trên chuột Munich-Wistar(10).
Trên người, việc đánh giá được chính xác GFR của thận vẫn là mơ ước của các nhà thận học.Trên con đường tìm chất lý tưởng để đo GFR,bên cạnh Inuline, các dược chất phóng xạ (DCPX) khác nhau đựơc xử dụng, mở đầu là Iod 131-Urosclectan B,Iod131- HIppuran, kế tiếp theo là Technetium 99m-DTPA, Iod 125-Iodothalamate..GFR được đánh giá dựa vào độ thanh lọc các DCPX qua cầu thận mà cụ thể là đo nồng độ DCPX trong máu và trong nước tiểu ở những thời điễm khác nhau(2). Kỹ thuật này gây khó chiụ cho bn vì phải đặt thông tiểu để lấy nước tiểu và lấy máu nhiều lần. Với máy Gamma Camera,năm 1982, Gates(4)õ đề nghị kỹ thuật đánh giá GFR bên ngoài cơ thể, không dựa vào định lượng DCPX trong máu cũng như trong nước tiểu. Kỹ thuật này vừa đơn giản,tiện lợi mà, ngoài ra còn cho phép tính GFR từng thận riêng biệt.
Trong điều kiện bệnh viện Chợ Rẩy có máy Gamma Camera và Technetium 99m-DTPA, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đánh giá chức năng lọc của cầu thận bằng kỹ thuật ngoài cơ thể theo Gates và so sánh kết quả GFR với các kỹ thuật đánh giá chức năng thận khác hiện có và phổ biến tại VN như clearance creatinine 24 giờ, clearance creatinine tính từ công thức Cockcroft Gault và creatinine huyết thanh.
Ðối tượng và phương pháp nghiên cứu
Ba mươi hai bệnh nhân bệnh cầu thận,chẩn đoán và điều trị tại khoa 8B1, Nôi Phổi Thận, Bệnh viện Chợ Rẫy, được tiến hành đánh giá GFR bằng Technetium99m-DTPA tại khoa Phóng Xạ, Bệnh viện Chợ Rẫy.
Ðo GFR bằng Technetium99m-DTPA (liều 5mCu/ một lần) với kỹ thuật ngoài cơ thể
GFR đuợc tính theo công thức của Gates(4), trong đó dựa vào:
Uptake
Trong đó:
R kidney counts (cts) và background: Số đếm và phông máu của thận phải
L kidney counts (cts) và background: Số đếm và phông máu của thận trái
X: chiều sâu thận (cm)
m : Hệ số giảm tuyến tính của Tc99m-DTPA trong mô mềm
Preinjection counts: Số đếm của bơm tiêm trước khi tiêm cho bệnh nhân
Postinjection counts: Số đếm của bơm tiêm sau khi tiêm cho bệnh nhân
Preinjection counts - Postinjection counts: Lượng phóng xạ tiêm vào bn
Công thức tính GFR:
GFR= 9,8127 x Uptake - 6,8252
