Trô-ca dùng đặt thông tự cố định

Dùng đặt được thông Foley, thông Malecot(24). Loại này cũng có trô-ca chỉ dùng một lần và loại dùng nhiều lần.

Ưu điểm so với loại trên là có thể đặt được thông số lớn (18F, 20F), thay thông dễ dàng, thông tự cố định nhờ bong bóng (trô-ca Tinckler(25), trô-ca Nottingham(5,16)) hay nhờ đầu loe (thông Malecot(4,24)), nhưng dễ gây thủng ruột hơn nếu thủ thuật tiến hành không đúng kỹ thuật.

               

Do các ưu điểm trên mà loại trô-ca dùng thông có bong bóng được ưa chuộng hơn, nhất là tại các xứ nghèo. Có lẽ Tinckler tại Anh là người đầu tiên mô tả loại trô-ca cho phép sử dụng được thông có bong bóng vào năm 1971(25). Trô-ca Tinckler gồm có kim và nòng ngoài có khe, bằng nhựa, để dễ tước ống thông ra khỏi nòng. Dựa trên ý tưởng nòng nhưạ có khe, Lawrence và cs. tại Nottingham năm 1989 công bố loại trô-ca (hình 2) mà cơ chế đâm vào bọng đái là vặn tới. Ðiểm đặc biệt là nòng nhựa có tay nắm để dễ kéo ra ngoài thành bụng và khi cầm tay nắm tước ra bên hông thì nòng nhựa trở thành ống nhựa có khe hở bên hông như kiểu của Tinckler, qua đó ống thông Foley được tước ra dễ dàng(16). Năm 1990, Elem tại Lusaka, thủ đô Zambia, nhận thấy nòng nhựa ở trên chỉ dùng một lần nên tốn kém, ông thay nòng nhựa của Lawrence bằng nòng kim loại mỏng, có khe hở (hình 3); và do đó trô-ca Lusaka có thể dùng được nhiều lần(9). Nguyễn Thành Như ghi nhận trô-ca Lusaka đã đánh mất ưu điểm vỏ ngoài dạng ống kín của trô-ca Nottingham (nhờ ống kín, khi trô-ca đã lọt vào bọng đái, rút kim ra, có thể dùng đầu ngón tay bịt ống lại, hạn chế bọng đái xẹp nhanh) và, hơn nữa, do bỏ đi tay nắm nên sau khi đã luồn thông Foley vào bọng đái sẽ rất khó kéo nòng của trô-ca Lusaka ra khỏi thành bụng. Thêm vào đó, khi sử dụng hai loại trô-ca kể trên, người đâm trô-ca chỉ nhận biết được trô-ca đã lọt vào bọng đái nhờ cảm giác "hẫng", chứ không có một dấu hiệu khách quan nào khác. Ðể khắc phục các nhược điểm trên, Nguyễn Thành Như đã đưa ra một loại trô-ca mới: trô-ca Saigon(17) (hình 4), được làm dựa trên nguyên tắc: dễ làm trong điều kiện Việt Nam hiện tại, sử dụng dễ và an toàn, dễ bảo quản và tiệt trùng, dùng đặt được thông Foley (hình 5), (có 2 cỡ trô-ca dành cho thông 12 F và 18F), gồm :

1. Kim: dài 13cm, đầu vát nhọn, đuôi có nút chận, thân xẻ rãnh nhỏ nên khi trô-ca lọt vào bọng đái thì nước tiểu sẽ vọt thành tia ra ngoài.

2. Ống: dài 12cm, là 2 nửa ống ghép lại bằng kẹp.

3. Kẹp: là 2 mảnh ghép lại bằng 2 vis.

Ngoài ra, để tránh tối đa tai biến thủng ruột do đâm trô-ca mù, Sinha, 1971, tại Tây Phi dùng kim chọc tĩnh mạch (intracath) số 14G cũng đủ dẫn lưu bọng đái tạm thời, nhất là đối với trẻ em(23), Blandy bàn về trô-ca "Supracath" là kim chọc tĩnh mạch có đuôi nối với một ống thông(3).

CHỈ ÐỊNH VÀ CHỐNG CHỈ ÐỊNH

MBÐRD có chỉ định khi bệnh nhân không thể đi tiểu qua niệu đạo (hẹp niệu đạo, chấn thương niệu đạo, gãy xương chậu), khi niệu đạo cần nghỉ ngơi (sau các phẫu thuật trên niệu đạo(6)). Khi động tác đi tiểu không hiệu quả, không tống thoát hết nước tiểu (hẹp cổ bọng đái, bướu tiền liệt tuyến, suy kiệt, bọng đái thần kinh khi bệnh nhân không thực hiện được tự thông tiểu sạch-cách quãng(2), bệnh nhân bị bí đái sau phẫu thuật nhất là phẫu thuật trực tràng(21) và phụ khoa) thì MBÐRD có hiệu quả hơn hẳn mang thông niệu đạo lưu về mặt phòng chống nhiễm trùng niệu(22,26), bệnh nhân thấy dễ chịu hơn là mang thông niệu đạo(7), tránh được các biến chứng tại chỗ do thông gây ra như viêm niệu đạo, áp-xe niệu đạo, hẹp niệu đạo(1,7) và bệnh nhân có thể kẹp thông để tập tiểu dễ dàng(5).

Các trường hợp trên đều có chỉ định MBÐRD bằng trô-ca; MBÐRD cổ điển hiện chỉ còn chỉ định khi cần đặt những ống thông số lớn (24-26F) để thoát lưu hữu hiệu máu cục và khi có chống chỉ định MBÐRD bằng trô-ca(7) vì:

- Có nhiều nguy cơ gây thủng ruột nếu dùng trô-ca do bọng đái không đủ căng hay không thể bơm căng được (bọng đái co thắt do lao, sau xạ trị, hay do viêm bọng đái mô kẽ), hay do có nhiều khả năng ruột bị dính vào bụng dưới (sẹo mỗ cũ).

- Bướu tiền liệt tuyến to nhô vào bọng đái vì trô-ca có thể làm tổn thương tiền liệt tuyến, gây chảy máu.

- Bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông.