Mở bọng đái
ra da (MBÐRD) là một trong những phẫu thuật ngoại khoa cơ bản,
thường được chỉ định trong bệnh cảnh cấp cứu khi bệnh
nhân không thể đái được hay đi đái không hiệu quả. Do
có nhiều ưu điểm (nhanh, kinh tế), dùng trô-ca để MBÐRD đã
được thực hiện rộng rãi trên thế giới, đẩy chỉ định
của MBÐRD bằng phẫu thuật mở chỉ còn trong một số trường
hợp giới hạn. Hiện nay, trong khi các loại trô-ca chỉ dùng
một lần được ưa chuộng tại các nước tiên tiến, thì những
loại trô-ca dùng được nhiều lần và giúp đặt được
thông Foley số 16-20 F lại thông dụng tại các nước nghèo.
Tuy vậy, để tránh tai biến thủng ruột, không nên thực hiện
thủ thuật khi bọng đái không đủ căng.
USING
TROCAR TO PERFORM SUPRAPUBIC CYSTOSTOMY
Nguyen
Thanh Nhu * Y hoc TP. Ho Chi Minh 2000 * Vol. 4 * No. 3: 129 - 134
Suprapubic cystostomy is
one of the basic surgical operations, usually indicated in emergency situation
when a patient is unable to void or completely empty the bladder by voiding.
Because of the advantages (time and cost reduction), using trocar to perform
suprapubic cystostomy has been carried out widely, and hence, nowadays the
indications of open cystostomy are limited. At present time, while disposable
trocars are preferably used in developed countries, reusable trocars which
allow to put a Foley catheter of 16-20F of size are popularly accepted in
developing countries. In order to avoid bowel perforation, however, the
procedure must only be carried out when the bladder is full enough.
Hiện nay, tại
nhiều bệnh viện ở Việt Nam, MBÐRD đang được thực hiện như
một trung phẫu tại phòng mổ, dưới gây tê tại chỗ. Nhược
điểm của phương pháp này là :
-
Tốn kém, do chi phí phẫu thuật và do thời gian nằm viện
sau mổ kéo dài khoảng 7 ngày.
-
Cần tối thiểu là 3 người cho ca mổ: 1 phẫu thuật viên,
1 phụ mổ, 1 nhân viên gây mê.
-
Mất thời gian chờ đợi để được MBÐRD, thậm chí
nhiều trường hợp bệnh nhân được chuyển viện chỉ để
được MBÐRD.
-
Thời gian mổ dài, trung bình là 15-30 phút.
-
Ðể lại sẹo dài, dính ở vùng trên xương mu.
Tại các nước
khác, MBÐRD cổ điển rất hiếm khi có chỉ định(24) mà
MBÐRD được thực hiện đơn giản bằng trô-ca(1) với
nhiều ưu điểm:
-
Bệnh nhân không mất nhiều thời gian chờ đợi, nếu có
chỉ định MBÐRD thì sẽ được thực hiện ngay tại giường bệnh,
phòng tiểu phẫu, phòng cấp cứu, phòng khám ngoại chẩn và
ngay cả tại phòng mạch(7).
-
Ít tốn kém do chuyển từ chi phí cho một ca phẫu thuật
trung phẫu thành một ca thủ thuật tại giường(11) (như
đặt thông tiểu) và do giảm thời gian nằm viện.
-
Chỉ cần một bác sĩ làm thủ thuật và thêm một điều
dưỡng phụ giúp vòng ngoài.
-
Thủ thuật chỉ kéo dài từ 5 -10 phút.
-
Lỗ vào bọng đái nhỏ, không gây sẹo to dính làm khó
khăn cho lần can thiệp sau này nếu cần thiết.
Căn cứ vào tính
tái sử dụng của trô-ca thì có hai loại là trô-ca chỉ dùng
một lần và loại tái sử dụng được, nhưng thường trô-ca
được phân loại dựa vào cách cố định của ống thông, có
hai nhóm:
Chỉ dùng đặt các
thông nhỏ (£12F),
khi thời gian đặt không lâu (dưới 1 tháng). Có loại trô-ca
dùng được nhiều lần mà trô-ca gồm 1 kim và 1 nòng kim loại,
và loại chỉ dùng một lần mà trô-ca là 1 nòng rỗng vạt nhọn
(xem hình1), được xé và tách ra sau khi luồn thông vào bọng
đái (trô-ca của Sherwood Medical Company(8), trô-ca của
Patel(20), Cystocath, Cystofix(1,11) ).
Ưu điểm của loại này : trô-ca nhỏ, ít gây chấn thương, an
toàn hơn, có thể sử dụng khi bọng đái không căng lắm
(200ml(15) ). Nhược điểm là chỉ đặt được thông số
nhỏ, dễ bị tuột thông, thông phải được cố định bằng một
dụng cụ giữ thông và chỉ khâu, thay thông khó khăn (cần một
cây hướng dẫn mềm - guidewire).
