NHẬN XÉT QUA ÐIỀU TRỊ PHẪU THUẬT MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP MÁU TỤ TRONG NÃO DO TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO (CAO HUYẾT ÁP)

Lê Ðiền Nhi(*

TÓM TẮT

Máu tụ trong não (MTTN) do tai biến mạch máu não (TBMMN) của bệnh cao huyết áp là một biến chứng nặng cần được điều trị tích cực trong đó điều trị nội khoa là chính yếu nhưng cũng có nhiều trường hợp can thiệp phẫu thuật có thể cải thiện tiên lượng bệnh nhân nhất là đối với các MTTN ở hố sau.

Tác giả trình bày hồi cứu 4 trường hợp MTTN nặng do TBMMN ở các bệnh nhân có tiền sử cao huyết áp được xử trí phẫu thuật tại bệnh viện Nhân Dân 115, TP. Hồ Chí Minh trong tháng 12/1999 và tháng 1/2000 với phương pháp mở sọ kinh điển trong đó có 2 MTTN ở bán cầu đại não và 2 MTTN ở hố sau. Các bệnh nhân đều ở độ tuổi từ 51- 65. Kết quả có 3 trường hợp cứu sống gồm 2 MTTN hố sau và 1 MTTN trên lều, cả 3 ca đều cần phải tiếp tục điều trị nội khoa lâu dài và vật lý trị liệu. Một trường hợp MTTN trên lều nhập viện với điểm Glasgow 5, đã có triệu chứng tụt não, được mổ lấy MTTN rất lớn, sau mổ bệnh nhân không hồi phục, tử vong 1 tháng sau mổ vì các biến chứng phù não và viêm phổi nặng.

Qua phân tích các bệnh án tác giả muốn rút ra một số kinh nghiệm cho việc chẩn đoán và phối hợp điều trị MTTN. Việc đặt chỉ định mổ không dễ dàng vì phải dựa vào nhiều tiêu chuẩn như thể trạng, sinh hiệu, độ hôn mê của bệnh nhân, vị trí và thể tích của khối MTTN, kinh nghiệm cũa phẫu thuật viên cũng như phương tiện trang bị của khoa Phẫu thuật thần kinh. Chỉ định mổ đúng lúc và phương pháp mổ hợp lý có thể cứu sống bệnh nhân đặc biệt với các MTTN ở hố sau.

SUMMARY

REMARKS ON SURGICAL TREATMENT OF INTRACEREBRAL HEMATOMA (HEMORRHAGIC STROKE)

LÊ ÐIỀN NHI

Intracerebral (intraparenchymal) hematoma (ICH) caused by chronic hypertension is a very severe complication of this disease which is needed an intensive care. The medical treatment is very important but sometimes the surgical evacuation of the hematoma may improve the patient ‘s outcome.

The author reports the results of a retrospective study of four severe cases of ICH in hypertensive patients operated on with conventional open craniotomy at hospital 115 (HoChiMinh City) in December-1999 and January-2000. Their ages range is from 51 to 65. It is composed of 2 supratentorial ICH and 2 infratentorial ICH. The surgical evacuation of ICH is life-saving in 3 cases (2 infratentorial ICH and 1 supratentorial ICH) but these patients should be continued the medical treatment and the rehabilitation. Another large supratentorial ICH was operated on with initial Glasgow coma scale = 5 and tentorial herniation signs.This patient died 1 month after by severe cerebral edema and pneumonia.

The author would like to pay more attention to the co-operation of many specialties in the treatment of ICH. The indication of surgical treatment is not easy because it depends on many criteria such as: the patient ‘s age, general clinical condition, hematoma size and location,the preoperative neurologic status, the neurosurgeon ‘s skills and the instrumentation in operating room. Given the right indications, patients suffering from spontaneous ICH may be life-saving, especially in the case of posterior fossa ICH.

ÐẶT VẤN ÐỀ

Máu tụ trong não (MTTN) do tai biến mạch máu não (TBMMN) của bệnh cao huyết áp là một biến chứng nặng của bệnh nầy, cần được điều trị tích cực. Ðiều trị nội khoa vẫn là chủ yếu nhưng trong một số trường hợp MTTN gây chèn ép não nhiều thì việc can thiệp phẫu thuật đúng lúc có thể cải thiện tiên lượng và cứu sống bệnh nhân nhất là trong trường hợp các MTTN ở hố sau, dưới lều tiểu não. Các phương pháp phẫu thuật cũng được chọn lựa tùy từng trường hợp một, tùy theo MTTN ở sâu hay nông gần vỏ não, ờ trên hay dưới lều tiểu não.

Chúng tôi xin trình bày 4 trường hợp MTTN nặng ở các bệnh nhân cao huyết áp được điều trị phẫu thuật tại bệnh viện Nhân Dân 115, TP. HCM trong tháng 12/1999 và tháng 1/2000 với phương pháp mở sọ kinh điển với mục đích rút kinh nghiệm cho việc chĩ định mổ đúng lúc và chọn phương pháp phẫu thuật hợp lý.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ SỐ LIỆU

Ðây là một nghiên cứu mô tả và hồi cứu. Chúng tôi chọn 4 trường hợp nặng MTTN tự phát do cao huyết áp được phẫu thuật tại BVND 115 trong tháng 12/1999 và tháng 1/2000 và không bàn luận về các MTTN do các nguyên nhân khác như vỡ túi phình động mạch não, vỡ dị dạng động -tĩnh mạch não..v..v. Trong cả 4 trường hợp, dựa vào tiền sử cao huyết áp rõ và vì tình trạng bệnh nhân nặng nên chúng tôi không thực hiện mạch não đồ. Các xét nghiệm về chức năng đông máu cũng không phát hiện các dấu hiệu bất thường.

_______________________

* Khoa phẩu thuật Thần kinh - BV 115 - TP-HCM