Ngô
Minh Xuân *
Clorfibrate là một chất dẫn men bilirubin transferase. Nó đã được đề nghị để tăng độ thanh thải bilirubin ở các trẻ sơ sinh bị vàng da tăng bilirubin gián tiếp. MỤC TIÊU: Nhằm đánh giá hiệu quả của Clorfibrate trong điều trị phòng ngừa vàng da sơ sinh do tăng bilirubin gián tiếp ở trẻ đủ tháng. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU: Tiền cứu, mù đôi, thử nghiệm lâm sàng có đối chứng. PHƯƠNG PHÁP: 130 trẻ sơ sinh đủ tháng được chọn ngẫu nhiên vào một trong 2 nhóm: 65 trẻ trong nhóm nghiên cứu được cho uống 1 liều Clorfibrate (75 mg / kg) duy nhất ngay ngày đầu sau sanh., 65 trẻ khác trong nhóm đối chứng. KẾT QUẢ: Nghiên cứu này cho thấy rằng nồng độ bilirubin / huyết tương trung bình trong nhóm nghiên cứu thấp hơn so với nhóm đối chứng sau 48 giờ điều trị và thấp hơn 1 cách có ý nghĩa ở thời điểm 72 giờ (p =0.00000). Clorfibrate với liều uống duy nhất cũng giảm thiểu được số trường hợp phải sử dụng ánh sáng liệu pháp (P = 0,00659). Không có tác dụng phụ đáng kể nào được quan sát thấy trong lô nghiên cứu của chúng tôi. KẾT LUẬN: Clorfibrate với liều uống duy nhất có thể được sử dụng sớm ở trẻ sơ sinh để điều trị phòng ngừa vàng da sơ sinh do tăng bilirubin gián tiếp.
EFFICACY OF
CLORFIBRATE FOR THE PREVENTIVE TREATMENT
OF NEONATAL UNCONJUGATED
HYPERBILIRUBINEMIA
Nguyen Thanh Nhu * Y hoc TP. Ho Chi Minh * 2000. vol. 4. N0 1: 31-35
Clorfibrate is an inductor of bilirubin glucuronyl transferase. It has been proposed to increase elimination of bilirubin in the newborn babies with unconjugated hyperbilirubinemia. OBJECTIVE: To evaluate the efficacy of clorfibrate for the preventive treatment of unconjugated hyperbilirubinemia in neonates át term. DESIGN: Prospective, double blinded,clinical controlled trial study. METHOD: We studied on 130 full-term neonates, they were randomly allocated to one of two groups : 65 newborns in studied group using a single oral dose of Clorfibrate (75 mg/kg),át the first day after born. 65 others neonates in controlled group. RESULTS: This study show that: the mean plasma bilirubin levels in studied group were lower than controlled group after 48 hours and significantly lower át 72 hours of treatment (p = 0.00000). A single oral dose of Clorfibrat in full-term neonates also resulted in a restricted use of phototherapy (p = 0,00659). No considerable side effect was observed in our study. CONCLUSION: Clorfibrate with a single oral dose can be used early in neonates after born for preventive treatment of neonatal unconjugated hyperbilirubinemia..
- Bilirubin gián tiếp là một sản phẩm chuyển hóa trong quá trình thoái hóa hème của hồng cầu. Vàng da xuất hiện ở trẻ sơ sinh khi nồng độ bilirubin trong máu đạt đến 5-7 mg%. Ðiều này có thể thấy ở 25 -50% ở trẻ đủ tháng và gần 100% trẻ non tháng(2).
- Có nhiều nguyên nhân cùng góp phần gây vàng da ở trẻ sơ sinh(8):
+ Tốc độ sản xuất Bilirubin ở trẻ sơ sinh cao gấp 2 đến 3 lần so với người lớn
+ Hệ thống vận chuyển Bilirubin chưa phát triển đầy đủ: giảm Albumin / máu, thiếu các protein vận chuyển và chức năng của các tế bào gan còn yếu.
+ Thiếu các men có tác dụng kết hợp Bilirubin, đặc biệt là men Bilirubin - Uridine - Diphosphate (UDP) glucuronyl transferase.
+ Các đặc điểm sinh lý khác có thể làm tăng vàng da sơ sinh như tồn tại hệ thống tuần hoàn bào thai, chu trình ruột gan...
- Bệnh vàng da sơ sinh xảy ra ở khắp nơi trên thế giới, đặc biệt là ở các nước Á châu trong đó có Việt nam, nơi mà vấn đề điều trị vàng da sơ sinh còn gặp nhiều khó khăn do thiếu phương tiện và trình độ dân trí còn hạn chế.
-Vàng da nhân là một biến chứng đáng sợ nhất một khi vàng da sơ sinh không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, nồng độ bilirubin gián tiếp vượt quá ngưỡng sẽ thấm vào các tổ chức não, gây ra các tổn thương không hồi phục, do đó trẻ sẽ chết hoặc sẽ mang nhiều di chứng thần kinh rất nặng nếu sống sót.
- Do vậy điều trị phòng ngừa vàng da sơ sinh do tăng bilirubin gián tiếp luôn luôn là 1 vấn đề quan trọng trong thực tế thực hành nhi khoa.
Hiện nay việc điều trị vàng da sơ sinh dựa chủ yếu lên biện pháp rọi đèn, thay máu và dùng thuốc. Việc thay máu và rọi đèn thường chỉ thực hiện được nơi khi có đầy đủ phương tiện kỹ thuật và cần phải có sự theo dõi liên tục và tích cực, áp dụng cho các trường hợp vàng da nặng và trung bình, trong khi đó việc dùng thuốc nhằm gia tăng việc đào thải hoặc giảm tổng hợp bilirubin
Ðể gia tăng đào thải bilirubin người ta tìm cách gia tăng hoạt tính men Glucuronyl transferase và tăng hoạt động của các protein vận chuyển trong gan mà các chất chính là phénobarbital(5,7), métalloporphyrin(11), Sn-protoporphyrin(10) và clorfibrat(4,5,6).
Tác dụng lên hoạt tính men kết hợp và các protein chuyên chở bilirubin trong gan của Clorfibrat đã được Foliot và cộng sự khám phá trên chuột từ 1977(5,6), tác dụng gia tăng thanh thải bilirubin của clorfibrate cao hơn cả phénobarbital(5).
- Từ tháng 10/79 - tháng 9/80 tác giả A.Lindebaum và cộng sự ở bệnh viện Antoine - Béclère, Clamart, Pháp đã tiến hành 1 thử nghiệm lâm sàng bằng phương pháp mù đôi nhằm chứng minh hiệu quả điều trị của Clofibrate với liều uống duy nhất (50 mg/ kg) trên trẻ sơ sinh đủ tháng bị vàng da. Kết quả cho thấy loại thuốc này có tác dụng điều trị trong nhóm vàng da sơ sinh mà không có bất đồng nhóm máu hệ ABO và không có biến chứng hay tác dụng phụ nào được quan sát thấy trong nghiên cứu này(4).
Ðến năm 1985, tác giả báo cáo thêm kết quả nghiên cứu sử dụng Clofibrate liều uống duy nhất (100 mg/kg) trong điều trị phòng ngừa vàng da ở trẻ đủ tháng với kết quả rất đáng khích lệ(6).
Ðến năm 1995 tác giả P.Bouget và các cộng sự ở khoa dược lý lâm sàng của bệnh viện Necker -Enfants - Malades đã tiến hành nghiên cứu về dược động học của loại thuốc này trong quá trình điều trị vàng da ở trẻ sơ sinh. Không có tác dụng phụ nào của Clofibrate được ghi nhận(7).
Trong phác đồ điều trị của bệnh viện Antoine- Béclère, Clamart năm 1995, Clofibrate (LIPAVLON) được chính thức sử dụng với liều 50 mg/kg ở trẻ đủ tháng và 75 mg/ kg ở trẻ non tháng.
Do vậy tác dụng thanh thải bilirubin gián tiếp của Clofibrate với liều duy nhất có thể sẽ hữu hiệu để điều trị phòng ngừa vàng da ở các trẻ sơ sinh đủ tháng đặc biệt là ở các trẻ xuất viện trước 72 giờ sau sanh.
______________________________
* Khoa Sơ sinh BV Phụ sản Từ Dũ TP-HCM