Lê Hữu Thiện Biên *
Cai máy là một vấn đề khó khăn ở bệnh nhân có bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Gần đây nhiều phương thức thở mới đã được đề nghị như những phương pháp cai máy hiệu quả, tuy nhiên vẫn còn có rất ít nghiên cứu chứng minh được hiệu quả của những phương pháp cai máy này trên bệnh nhân COPD. Sự kết hợp thông khí hỗ trợ áp suất (PSV) với áp suất đường thở dương liên tục (CPAP) có thể giảm được công thở cho bệnh nhân trong cả pha kích hoạt máy lẫn trong thì thở vào. Chúng tôi tiến hành một tiền cứu ngẫu nhiên so sánh PSV+CPAP với phương pháp cai máy đơn giản nhất là tự thở ngắt quãng (SBT). Có 7 bệnh nhân được cai máy theo phương pháp SBT (nhóm I) và 8 bệnh nhân được cai máy theo phương pháp PSV+CPAP (nhóm II). Hai nhóm bệnh nhân này không khác nhau về tuổi trung bình, thông số khí máu động mạch tại thời điểm vào khoa săn sóc đặc biệt và thời gian thở máy trước khi cai máy. Nhóm I được cho tập thở với thời gian tăng dần 10 phút-20 phút-40 phút-80 phút-120 phút. Nhóm II được giảm dần mức hỗ trợ áp suất 20 cmH2O-17 cmH2O-14 cmH2O-11 cmH2O-8 cmH2O. Tại từng thời điểm tương ứng, phương pháp PSV+CPAP có tần số thở thấp hơn phương pháp SBT. Thời gian cai máy theo phương pháp PSV+CPAP ngắn hơn SBT (lần lượt là 4,6±2,1 ngày so với 6,8±1,5 ngày, p<0,05). Tỷ lệ cai máy thất bại là tương tự giữa hai phương pháp (PSV+CPAP-37% và SBT-42%, p>0,05). Chúng tôi cho rằng phương pháp PSV+CPAP có thể giúp giảm được tình trạng mỏi mệt cơ hô hấp trong thời gian cai máy và do đó rút ngắn thời gian cai máy. Tuy nhiên phương pháp này (PSV+CPAP) cũng chưa cho thấp có thể giảm được tỷ lệ cai máy thất bại cũng như cải thiện một cách rõ rệt dư hậu sau cùng của bệnh nhân.
COMPARISON BETWEEN SPONTANEOUS BREATHING TRIALS AND PRESSURE SUPPORT VENTILATION COMBINED WITH CONTINUOUS POSITIVE AIRWAY PRESSURE IN WEANING PATIENTS WITH CHRONIC OBSTRUCTIVE PULMONARY DISEASE
Le Huu Thien Bien * Y hoc TP. Ho Chi Minh 2000 * Vol. 4 * N0 1: 36-41
Discontinuation
from mechanical ventilation (MV) is always a real challenge for patients with
chronic obstructive pulmonary disease (COPD). Many new modalities of ventilatory
support have been proposed to gradually withdraw patients from MV, but the
effectiveness of these new methods are likely uncertain. So far, there has not
been many studies specially focused on the weaning methods in COPD pts. The
combination of pressure support ventilation (PSV) and continuous positive airway
pressure (CPAP) may result in a considerable reduction of the work of breathing
in the patient-initiated phase and in the inspiration phase as well. We
therefore conducted a randomized, prospective study to compare weaning time and
rate of failure between PSV + CPAP and the simplest weaning method - spontaneous
breathing trials (SBT). Seven pts underwent SBT (group I) and eight pts PSV +
CPAP (group II). There are no differencies between the two groups in average
age, arterial blood gas indexes when admitted to the intensive care unit and the
on-ventilator time before weaning. Patients in group I were allowed to breath
spontaneously. The duration of the trials was gradually increased by 10 min-20
min-40 min-80 min-120 min. The pressure support was initially set át 20 cmH2O,
then attemptly reduced in the step of 3 cmH2O. At any respective
weaning period, the breath rate of SBT was significantly higher than that of PSV
+ CPAP. The weaning time is reduced by PSV + CPAP compared to SBT (4.6±2.1
days and 6.8±1.5
days respectively). However, the rate of
failure is not different between SBT (42%) and PSV (37%), p>0.05. We
postulate that the combination of PSV and CPAP may prevent the weakness of
respiratory muscles and therefore shorten the weaning time. Nevertheless, this
method (PSV + CPAP) has not proved itself reducing the rate of failure and
improving the final outcome of COPD patients.
Trong đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), sự gia tăng sức cản đường thở trong cả thì thở vào lẫn thở ra làm tăng gánh nặng lên cơ hô hấp. Thêm vào đó, hoạt động chức năng của cơ hô hấp lại không ở trong tình trạng hoàn hảo do ứ khí phế nang làm giảm sức co cơ hoành. Thời gian cai máy do đó kéo dài và nguy cơ cai máy thất bại rất cao. Nhiều phương thức thở mới có giảm công thở từng phần như thông khí bắt buộc ngắt quãng (IMV), thông khí hỗ trợ áp suất (PSV), hoặc kết hợp thông khí hỗ trợ áp suất với thông khi bắt buộc ngắt quãng đã được đề xuất như những phương pháp cai máy hiệu quả hơn phương pháp tự thở ngắt quãng qua ống T(1). Tuy nhiên, hiện nay có rất ít nghiên cứu về hiệu quả của các phương pháp cai máy mới này trên bệnh nhân COPD. Jounieaux(2) ghi nhận không có sự khác biệt về thời gian cai máy ở bệnh nhân COPD giữa hai phương pháp thông khí bắt buộc ngắt quãng và thông khí bắt buộc ngắt quãng phối hợp với thông khí hỗ trợ áp suất. Tuy nhiên, theo Marini(3), phương pháp thông khí bắt buộc ngắt quãng có thể làm tăng công thở của bệnh nhân, vì trên thực tế công thở không được điều chỉnh nhịp theo nhịp. Ngoài ra, việc phối hợp thông khí bắt buộc ngắt quãng với thông khí hỗ trợ áp lực xem ra có vẻ quá phức tạp và có thể kéo dài thời gian cai máy(4). Nhìn chung là hiện nay chưa có một phương pháp cai máy nào cho thấy có thể rút ngắn thời gian cai máy ở bệnh nhân COPD do đó tất cả các phương pháp cai máy từ tự thở ngắt quãng đến thông khí hỗ trợ áp suất đều có thể sử dụng để cai máy cho bệnh nhân COPD.
Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng phương pháp thông khí hỗ trợ áp suất có thể có những ưu điểm sau trong cai máy cho bệnh nhân COPD: (1) giúp ngăn ngừa tình trạng mỏi mệt cơ hô hấp quá mức(5), (2) giảm được áp suất dương cuối thì thở ra nội sinh(5), và (3) tiên đoán thời điểm cai máy thành công(6). Bên cạnh đó, gần đây, phương pháp áp suất đường thở dương liên tục (CPAP) cho thấy có thể giảm được công thở cho bệnh nhân, đặc biệt là trong pha kích hoạt máy(7,8). Như vậy, khi kết hợp thông khí hỗ trợ áp suất với áp suất đường thở dương liên tục sẽ cho phép giảm được công thở cho bệnh nhân cả trong pha kích hoạt máy lẫn trong thì thở vào giúp cơ hô hấp không bị mỏi mệt trong thời gian cai máy. Chúng tôi kiểm định giả thiết này bằng cách so sánh về thời gian cai máy cũng như tỷ lệ cai máy thành công giữa hai phương pháp: một được xem như đơn giản nhất-phương pháp tự thở ngắt quãng (SBT) và một được xem như sinh lý nhất-kết hợp thông khí hỗ trợ áp suất với áp suất đường thở dương liên tục (PSV+CPAP).
* Bộ môn Nội-Trường đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh, Khoa Săn Sóc Ðặc Biệt-Bệnh Viện Chợ Rẫy