1 so tr 1

Hiện tại chưa có 1 nghiên cứu cụ thể về hạ đường huyết trên bệnh nhân đái tháo đường, nhưng có rất nhiều khả năng rằng đây không phải là tình trạng hiếm gặp ở Việt nam.

Trong khoảng thời gian từ tháng 01 năm 1995 đến tháng 12 năm 1998 có 108 trường hợp hạ đường huyết trên tổng số 3051 trường hợp đái tháo đường nhập Bệnh viện Chợ rẫy (3,53%).

Triệu chứng rối loạn thần kinh trung ương xuất hiện ở trị số đường huyết thấp hơn so với triệu chứng rối loạn thần kinh tự chủ. Trong nhóm hạ đường huyết do thuốc (56 trường hợp) thì Insulin chiếm 37,5% và Glibenclamid chiếm 30,4%. Trong nhóm hạ đường huyết do bỏ ăn hay ăn kém (51 trường hợp) thì suy chức năng thận là bệnh lý phối hợp hay gặp nhất (tỷ lệ 31,3%). Ða số trường hợp hồi phục tri giác hoàn toàn trong vòng 30 - 60 phút sau khi điều trị.

SUMMARY

Nguyen bich Phuong, Nguyen Thy Khue * Y hoc TP. Ho Chi Minh 1999 * Special issue of Endocrinology * Vol. 3 * Supplement of N⁰ 4: 27-32

Until now there is no clearcut study about hypoglycemia in diabetic patients, a condition which is probably common in Vietnam.

The neuroglucopenic symptoms happened at a lower level of plasma glucose than that of the adrenergic symptoms. In the pharmacogenic hypoglycemia group (56 cases), exogenous Insulin administration has been found in 37.5% and Glibenclamide in 30.4%. The remaining 51 patients of hypoglycemia are related to decreased caloric intake. 16 of these 51 have underlying chronic renal failure (31.3%). In the majority of cases, the complete recovery of neurobehavioral function occurs within 30 - 60 minutes after treatment.

ÐẶT VẤN ÐE�

Não không tổng hợp và không dự trữ được glucoz nên hoạt động chức năng của nó tùy thuộc hoàn toàn vào nồng độ glucoz trong huyết tương. Khi hạ đường huyết kéo dài, rối loạn chức năng hệ thần kinh có thể tiến triển đưa bệnh nhân đến hôn mê và tử vong.

Mặc dù có mối tương quan giữa triệu chứng lâm sàng và nồng độ glucoz trong huyết tương nhưng đôi khi vẫn có sự bất tương hợp giữa chúng. Triệu chứng hạ đường huyết có thể tiềm ẩn nên dễ bị bỏ quên trên lâm sàng.

Hiện nay chưa có nghiên cứu về hạ đường huyết trên bệnh nhân đái tháo đường trong hoàn cảnh Việt nam. Do đó, chúng tôi thực hiện đề tài trên bệnh nhân đái tháo đường để có được nhận xét về (1) tỷ lệ hạ đường huyết (2) đặc điểm lâm sàng và nguyên nhân (3) điều trị.

ÐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Bệnh nhân được chọn vào lô nghiên cứu đã được chẩn đoán xác định đái tháo đường, có glucoz máu tĩnh mạch <70 mg%, kèm theo hay không triệu chứng lâm sàng của hạ đường huyết và không phân biệt giới tính, tuổi.

Phương pháp nghiên cứu là kết hợp tiền cứu và hồi cứu theo kiểu thống kê mô tả các trường hợp hạ đường huyết trên bệnh nhân đái tháo đường nhập bệnh viện Chợ rẫy trong thời gian từ 1995 - 1998.

Số liệu thu được sẽ được nhập và xử lý bằng phần mềm SPSS. Test thống kê được sử dụng tùy trường hợp thích hợp. Sự khác biệt được coi là có ý nghĩa thống kê khi P < 0,05.

KẾT QUẢ

Bảng 1 : Phân bố tuổi và giới

Tuổi (năm)

Giới nam (n = 41)

Giới nữ (n = 67)

Tổng số

19 - 29

30 - 39

40 - 49

50 - 59

60 - 69

70 - 79

80 - 89

14 (34%)

11 (21%)

17 (25%)

22 (32%)

Bảng 2 : Tỷ lệ bệnh nhân được giáo dục sức khỏe (GDSK)

Trình độ văn hóa xã hội	Dưới cấp I hay mù chữ (n = 101)	Cấp III (n = 07)	Giá trị P
Ðược GDSK	18 / 101	02 / 07	P > 0,05

Bảng 3: Phương pháp điều trị đái tháo đường

Phương pháp điều trị	Số bệnh nhân (n = 108)	Tỷ lệ (%)
Thuốc viên hạ đường huyết	53	49,1
Insulin	17	15,7
Phối hợp Insulin và thuốc viên	07	6,5
Không rõ	23	21,3
Không điều trị	08	7,4

Bảng 4: Triệu chứng hạ đường huyết

Nhóm I : nhóm có triệu chứng rối loạn thần kinh trung ương

Nhóm II : nhóm có triệu chứng rối loạn thần kinh tự chủ

Nhóm III : nhóm không có triệu chứng lâm sàng

Nhóm IV : nhóm có triệu chứng rối loạn thần kinh trung ương và tự chủ

Triệu chứng lâm sàng	Số bệnh nhân (n = 108)	Tỷ lệ (%)
Nhóm I	37	34,25
Nhóm II	32	29,60
Nhóm IV	13	12,14
Nhóm III	26	24,01

Bảng 5: Ðặc tính của 3 nhóm I, II, III

Ðặc tính	Nhóm I (n = 37)	Nhóm II (n = 32)	Nhóm III (n = 26)	Giá trị P
Tuổi trung bình (năm)	65,4 � 15,13	58,21 � 3,78	58,96 � 20,15	P = 0,01*
ÐH trung bình (mg/dL)	35,13 � 13,7	51,71 � 12,95	60,5 � 11,87	P = 0,02*
Tỷ lệ hạ ÐH trong BV	7/37	15/32	22/26	P = 0,02*

(* : kết quả P có được sau khi so sánh giữa nhóm I và II, nhóm II và III, nhóm III và I). ÐH : đường huyết, BV : bệnh viện, TG : thời gian

Bảng 6: Nguyên nhân hạ đường huyết

Nguyên nhân	Số bệnh nhân (n = 108)	Tỷ lệ (%)
Thuốc hạ đường huyết	56	51,8
Bỏ ăn, ăn kém và vẫn dùng thuốc hạ đường huyết	51	47,2
Uống rượu	01	09
Tập thể lực quá sức	00	00

Bảng 7: Các bệnh phối hợp

Bệnh phối hợp	Số bệnh nhân (n = 51 /108)	Tỷ lệ (%)
Suy thận Ðơn thuần phối hợp xơ gan phối hợp suy tim	16 10 02 04	31,3 19,6 3,9 7,8
Phẫu thuật cắt đoạn chi	10	19,6
Tai biến mạch máu não	08	15,6
Lao	05	9,8
Nhiễm trùng tiểu Viêm phổi Viêm dạ dày, u xơ tử cung	07 03 02	13,7 5,8 3,9

Bảng 8: Tỷ lệ các loại thuốc gây hạ đường huyết

Thuốc	Nam (n = 22)	Nữ (n = 34)	Tỷ lệ (%)
Insulin	10	11	37,5
Gliclazid	00	02	3,5
Chorpropamid	02	03	8,9
Glibenclamid	05	12	30,4
Phối hợp	02	02	7,2
Không rõ	03	04	12,5

Bảng 9: Thời gian hồi phục tri giác sau khi điều trị

Thời gian (phút)	Số bệnh nhân (n = 50)	Tỷ lệ (%)
Dưới 15 phút	04	08
Từ 15 - 30 phút	09	18
Từ 30 - 60 phút	16	32
Trên 60 phút	17	34
Không tỉnh	04	04

Bảng 10: Ðặc điểm của nhóm có thời gian hồi phục tri giác dưới 60 phút (T1) và trên 60 phút (T2)

Ðặc tính	Nhóm T1	Nhóm T2	Trị số P
Tuổi (năm)	56,03 � 14,26	65,04 � 15,18	P = 0,02
Tỷ lệ suy thận	3/29	11/21	P = 0,02
Hạ đường huyết do Insulin	4/29	7/21	P = 0,02

* Bộ môn Nội tiết - Trường Ðại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh

MỘT SỐ NHẬN XÉT VỀ TÌNH HÌNH HẠ ÐƯỜNG HUYẾT TRÊN BỆNH NHÂN ÐÁI THÁO ÐƯỜNG TẠI BỆNH VIỆN CHỢ RẪY

TÓM TẮT

SUMMARY

ÐẶT VẤN ÐE�

ÐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

KẾT QUẢ