ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay, tuổi dậy th́ của vị thành niên cũng như tuổi trung b́nh QHTD lần đầu đă giảm một cách rơ rệt. Theo nghiên cứu của Ngô Đặng Minh Hằng và Vũ Quư Nhân, tỉ lệ QHTD trước hôn nhân của sinh viên 17 – 24 tuổi chưa lập gia đ́nh ở 8 trường đại học Tp.HCM và Hà Nội là 8,55% (tính riêng từng giới là 14,8% đối với nam và 2,4% đối với nữ)(3). Theo số liệu công bố vào đầu năm 2003 từ cuộc khảo sát hành vi có hại cho sức khỏe học sinh ở 27 trường PTTH do trung tâm Truyền thông – Giáo dục sức khỏe và Trung tâm Đào tạo Bồi dưỡng Cán bộ Y tế thực hiện cho thấy một thực tế đáng báo động: 5,6% học sinh có QHTD(1). Điều đáng nói ở đây là TTN QHTD nhưng lại thiếu kiến thức về chức năng sinh sản cũng như các biện pháp an toàn t́nh dục. Điều này dẫn đến nhiều hậu quả ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
Chính những lư do trên đă thôi thúc chúng tôi tiến hành cuộc điều tra nhằm đánh giá nhu cầu truyền thông giáo dục về SKSS của TTN. Từ đó xác định những vấn đề sức khỏe, thiết lập một chương tŕnh giáo dục và can thiệp thích hợp hơn.
Mục tiêu tổng quát
Xác định nhu cầu truyền thông giáo dục về SKSS của TTN 15 – 24 tuổi tại Quận Tân Phú, Tp.HCM.
Mục tiêu cụ thể
- Xác định tỉ lệ TTN có tham gia các lớp tập huấn về SKSS.
- Xác định tỉ lệ các nguồn thông tin về SKSS mà TTN có thể tiếp cận được.
- Xác định tỉ lệ các đối tượng mà TTN đă trao đổi về giới tính – t́nh yêu – t́nh dục.
- Xác định tỉ lệ các đối tượng mà TTN muốn nhận được sự tư vấn về giới tính – t́nh yêu – t́nh dục.
- Xác định tỉ lệ các loại h́nh truyền thông giáo dục về SKSS phù hợp với TTN.
- Xác định tỉ lệ các loại thông tin về SKSS mà TTN muốn tiếp nhận.
ĐỐI TƯỢNG VÀ
PHƯƠNG PHÁP
Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp cắt ngang mô tả với dân số mục tiêu là TTN 15 – 24 tuổi tại Quận Tân Phú, Tp.HCM năm 2006. Với độ tin cậy 95%, tỉ lệ ước lượng là 50%, sai số ấn định là 5% và hệ số thiết kế là 4, ta được cỡ mẫu là 1600. Mẫu được chọn theo phương pháp ngẫu nhiên theo tổ dân phố.
Biến số nghiên cứu bao gồm các biến số nền (tuổi, giới tính, tŕnh độ học vấn, nghề nghiệp, t́nh trạng hôn nhân) và các biến số quan tâm (tham gia lớp tập huấn về SKSS, nguồn thông tin về SKSS, đối tượng trao đổi về giới tính – t́nh yêu – t́nh dục, đối tượng tin cậy, nhu cầu tiếp nhận thông tin về SKSS, loại thông tin về SKSS, loại h́nh truyền thông giáo dục về SKSS).
Dữ kiện được thu thập bằng cách phỏng vấn trực tiếp theo bảng câu hỏi soạn sẵn và được xử lư bằng phần mềm thống kê y học Stata 10.0
KẾT QUẢ
Các đặc tính của mẫu
Cỡ mẫu được ước lượng là 1.600 nhưng trên thực tế thu thập được 1.654 mẫu phù hợp với các tiêu chuẩn chọn mẫu.
Bảng 1: Các đặc tính của mẫu nghiên cứu
|
Đặc tính |
n |
(%) |
|
Giới tính (n = 1.654) |
||
|
Nữ |
716 938 |
(43,3) (56,7) |
|
Nhóm tuổi (n = 1.654) |
||
|
15 – 18 19 – 24 |
625 1029 |
(37,8) (62,2) |
|
Tŕnh độ học vấn (n = 1.654) |
||
|
Cấp 1 Cấp 2 Cấp 3 > cấp 3 |
337 461 487 369 |
(20,4) (27,9) (29,4) (22,3) |
|
Nghề nghiệp (n =
1.654) |
||
|
Học sinh/sinh viên Nội trợ Buôn bán Công nhân/CNV Nghề tự do Thất nghiệp Khác |
950 57 85 313 142 52 55 |
(57,4) (3,5) (5,1) (18,9) (8,6) (3,2) (3,3) |
|
T́nh trạng hôn nhân (n
= 1.654) |
||
|
Đă lập gia
đ́nh Đính hôn Độc thân |
313 28 1495 |
(7,9) (1,7) (90,4) |
Sơ đồ 1: Tỉ lệ thanh thiếu niên có người yêu
Sơ đồ 2: Tỉ lệ TTN nghe qua thuật ngữ “SKSS”
Tham gia các lớp tập huấn SKSS hay các buổi nói chuyện chuyên đề về “T́nh yêu – t́nh dục”
Sơ đồ 3: Tỉ lệ TTN có tham gia tập huấn hoặc nói chuyện chuyên đề SKSS
Nguồn thông tin về Giới tính và SKSS mà TTN thích nhất
H́nh
4: Tỉ lệ các nguồn thông tin về
Giới tính và SKSS mà TTN thích nhất
Đối tượng trao đổi về SKSS – t́nh yêu – t́nh dục
Bảng 2: Tỉ lệ các đối tượng
|
Lư do |
n |
(%) |
|
Cha mẹ Anh chị em Thầy cô Bạn bè Tư vấn viên Tự t́m hiểu Khác |
599 261 75 818 186 536 71 |
(36,2) (15,8) (4,5) (49,5) (11,3) (32,4) (4,3) |
Nhu cầu được tư vấn về Giới tính và SKSS
Sơ đồ 5: Tỉ lệ TTN có nhu cầu được tư vấn về GT - SKSS
Đối tượng được TTN chọn làm tư vấn viên về Giới tính và SKSS
Sơ đồ 6:
Tỉ lệ
các nguồn thông tin về GT và SKSS mà TTN thích nhất
Nhu cầu về giáo dục giới tính cho TTN
Bảng 3: Sự cần thiết phải
giáo dục giới tính cho TTN
|
Ư kiến |
n |
(%) |
|
Rất cần thiết Cần thiết Không ư kiến Không cần thiết Rất không cần thiết |
740 754 119 39 2 |
(44,7) (45,6) (7,2) (2,4) (0,1) |
Bảng 4: Cách tổ chức GDGT cho TTN tốt nhất
|
Cách tổ chức |
n |
(%) |
|
Dạy nhóm nam/nữ
riêng Dạy trong lớp học Tổ chức hội
thi, sân chơi Phim ảnh Không ư kiến Khác |
497 495 348 100 204 10 |
(30,1) (29,9) (21,0) (6,1) (12,3) (0,6) |
Bảng 5: Ư kiến của TTN về các hoạt động GDGT
|
Hoạt động |
Tỉ lệ (%) |
||||
|
Rất quan trọng |
Quan trọng |
Có th́ tốt |
Không quan trọng |
Không nên có |
|
|
Hoạt động
tuyên truyền tổ chức ở địa
phương |
21,1 |
38,5 |
34,3 |
5,3 |
0,8 |
|
Hội thi, sân chơi
về GDGT do Hội PN, Đoàn TN ở Phường tổ
chức |
11,6 |
35,6 |
45,1 |
7,1 |
0,6 |
|
Các chuyên mục GDGT
trên phương tiện thông tin đại chúng |
22,9 |
41,3 |
28,1 |
6,8 |
0,9 |
|
Các chuyên mục tư
vấn |
15,5 |
38,5 |
35,5 |
9,4 |
1,1 |
|
Các mục giải
đáp thắc mắc về GT trên báo, Internet |
18,3 |
39,8 |
32,8 |
8,2 |
0,9 |
|
Các pḥng tư vấn
tâm lư |
24,8 |
39,2 |
29,0 |
6,8 |
0,2 |
Nhu cầu về giáo dục giới tính trong nhà trường
Bảng 6: Mong muốn được GDGT trong nhà trường
|
Ư kiến |
n |
(%) |
|
Rất mong muốn Muốn Có/không cũng
được Không muốn Rất không muốn |
182 562 439 135 5 |
(13,7) (42,5) (33,2) (10,2) (0,4) |
H́nh 7: Khối lớp bắt đầu giáo dục giới tính
Bảng 7: Ư kiến của TTN về các hoạt động GDGT cho HS/SV
|
Hoạt động |
Tỉ lệ (%) |
||||
|
Rất quan trọng |
Quan trọng |
Có th́ tốt |
Không quan trọng |
Không nên có |
|
|
Một môn học
đầy đủ về GDGT phân theo 3 cấp học |
19,6 |
38,7 |
31,4 |
9,0 |
1,3 |
|
Chương tŕnh GDGT
ngoại khóa dành cho cấp 2, cấp 3, CĐ/ĐH |
27,4 |
45,8 |
23,1 |
3,5 |
0,2 |
|
Hướng dẫn
cách sử dụng các BPTT tổ chức ở trường |
23,6 |
40,4 |
28,6 |
6,2 |
1,2 |
|
Hội thi, sân chơi
do Đoàn TN, Hội SV tổ chức |
18,2 |
37,3 |
39,2 |
4,8 |
0,5 |
Các loại thông tin về SKSS mà TTN muốn t́m hiểu thêm
H́nh 8: Tỉ lệ các loại thông tin về SKSS
BÀN LUẬN
Đặc tính của mẫu
Tỉ lệ TTN ở hai giới trong nghiên cứu có sự khác biệt: nữ chiếm tỉ lệ nhiều hơn so với nam (56,7% so với 43,3%). Trong đó, nhóm tuổi từ 19 – 24 chiếm đa số (1029 TTN chiếm 62,2%), nhóm tuổi từ 15 – 18 là 625 TTN chiếm 37,8%. Về tŕnh độ học vấn, TTN học cấp 1 trong nghiên cứu chiếm tỉ lệ thấp nhất (20,4%), kế đến là đối tượng TTN học trên cấp 3 (22,3%) và cấp 2 (27,9%), cao nhất là đối tượng học cấp 3 (487 người chiếm 29,4%). Phần lớn TTN trong nghiên cứu là học sinh/sinh viên (57,4%) và công nhân/công nhân viên (18,9%).
Về t́nh trạng hôn nhân, hầu hết các đối tượng trong nghiên cứu c̣n độc thân (90,4%); trong đó, TTN có người yêu chiếm 25,7%, chưa có người yêu chiếm 74,3%. Kết quả này phần nào phản ánh đúng t́nh trạng yêu sớm của TTN hiện nay. Điều này cho thấy vấn đề trang bị kiến thức về giới tính cũng như những kiến thức cơ bản về SKSS cho TTN trong giai đoạn này là cần thiết.
Có 39,4% TTN chưa từng nghe ǵ về thuật ngữ “SKSS”. Điều này có thể giải thích do đa số TTN trong nghiên cứu chưa có người yêu (74,3%) nên chưa có nhu cầu t́m hiểu kiến thức về SKSS. Cũng có thể do những vấn đề có liên quan đến sức khoẻ giới tính khá tế nhị, ít phổ biến trên các phương tiện truyền thông hơn những vấn đề sức khỏe khác, dẫn đến tỉ lệ TTN chưa nghe về thuật ngữ “SKSS” chiếm tỉ lệ cao.
T́nh h́nh TTN tham gia các lớp tập huấn về SKSS
Có 30,3% TTN đă từng tham gia các lớp tập huấn hoặc nói chuyện chuyên đề SKSS. Tỉ lệ này cao hơn so với 19,2% trong nghiên cứu của Nguyễn Thị Linh Đơn (2006)(3). Điều này cho thấy t́nh h́nh tuyên truyền về giới tính và SKSS ở địa phương tiến hành thường hơn so với các trường học. Tuy nhiên, con số này cũng c̣n khá thấp và đa số các em chỉ tham gia 1 – 2 lần.
Các nguồn thông tin về SKSS mà TTN có thể tiếp cận được
Có rất nhiều nguồn thông tin về SKSS mà TTN tiếp cận được như bệnh viện, đài phát thanh, tivi, sách báo, internet, người thân, bạn bè, trường học,… Trong đó, ba nguồn thông tin mà TTN tiếp cận được nhiều nhất là từ sách báo (31,4%), kế đến là từ trường học (17,9%) và tivi (16,1%). Hai nguồn thông tin (bệnh viện và trạm y tế) chính là những kênh thông tin chính xác, đáng tin cậy về vấn đề giới tính và SKSS nhưng chỉ chiếm một tỉ lệ rất thấp (2,0% và 3,4%). Điều này cho thấy ngành y tế chưa phát huy hết vai tṛ của ḿnh và chưa thực sự tiếp cận được đối tượng TTN.
Đối tượng mà TTN đă trao đổi về giới tính – t́nh yêu – t́nh dục
Việc t́m hiểu và trao đổi thông tin về SKSS – t́nh yêu – t́nh dục qua bạn bè được TTN thực hiện nhiều nhất (49,5%), có thể do việc trao đổi thông tin qua bạn bè sẽ dễ dàng nhận được sự đồng cảm hơn do những người cùng độ tuổi v́ có cùng suy nghĩ. Tuy nhiên, đây lại là đối tượng thiếu cả về kiến thức lẫn kinh nghiệm trong vấn đề SKSS. Nhưng đây cũng là một thuận lợi rất lớn cho việc tiến hành công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về SKSS thông qua h́nh thức giáo dục đồng đẳng. Ngoài ra cha mẹ cũng là những người bạn mà TTN có thể tâm sự để t́m lời giải đáp cho những thắc mắc của họ (chiếm 36,2%). Nhưng tỉ lệ TTN trao đổi thông tin về SKSS – t́nh yêu – t́nh dục với thầy cô chiếm tỉ lệ rất nhỏ (4,5%), cần tăng cường hơn nữa vai tṛ của thầy cô trong công tác tuyên truyền và tư vấn kiến thức về SKSS – t́nh yêu – t́nh dục cho TTN, thầy cô ngoài công việc giảng dạy ở lớp cần phải là một người bạn để có thể giải đáp những thắc mắc của TTN.
Loại h́nh truyền thông giáo dục về SKSS phù hợp với TTN
Đa số TTN đồng ư cách tổ chức giáo dục giới tính (GDGT) cho TTN tốt nhất là dạy trong lớp học (29,9%) với từng nhóm nam nữ riêng (30,1%). Tuy tỉ lệ này thấp hơn tỉ lệ trong nghiên cứu của Nguyễn Thị Linh Đơn (thảo luận theo nhóm nam nữ riêng chiếm tỉ lệ 41,2%)(3) nhưng nó cũng nói lên: mặc dù cùng là lĩnh vực sức khoẻ giới tính và SKSS nhưng mỗi giới có những mối quan tâm và những thắc mắc tế nhị khác nhau, nên việc tổ chức dạy nhóm nam nữ riêng là cần thiết trong GDGT và SKSS. Và h́nh thức GDGT phù hợp nhất là đưa thông tin lên sách báo (37,0%), trao đổi cá nhân (28,4%) và thảo luận nhóm (19,3% – 24,8%). Điều này cho thấy tầm quan trọng của các phương tiện truyền thông đại chúng trong vấn đề tuyên truyền kiến thức về SKSS cho TTN.
Nhu cầu giáo dục giới tính trong nhà trường
Hơn ½ TTN mong muốn được GDGT trong nhà trường (56,2%). Tỉ lệ này cao hơn so với nghiên cứu của Nguyễn Thị Linh Đơn. Ngoài ra, theo kết quả nghiên cứu cho thấy 92,1% TTN nhận thức được rằng việc GDGT trong nhà trường là điều vô cùng cần thiết. Điều này cho thấy phần nào sự thuận lợi trong việc tổ chức giảng dạy về SKSS cho TTN nói chung, cho học sinh, sinh viên nói riêng.
Các loại thông tin về SKSS mà TTN muốn tiếp nhận
Hầu hết TTN đều muốn t́m hiểu về tất cả các thông tin có liên quan về giới tính và SKSS. Trong đó, chiếm tỉ lệ cao nhất là thông tin về sinh lư tuổi dậy th́ (51,0%), các bệnh lây truyền qua đường t́nh dục (42,2%), HIV/AIDS (42,2%), t́nh dục an toàn (38,5%),… Điều này phản ánh một thực tế mặc dù các nội dung về cấu trúc cơ thể, sinh lư tuổi dậy th́, HIV/AIDS đă được giảng dạy trong chương tŕnh Sinh học nhưng các kiến thức các em thu được là chưa đủ đáp ứng nhu cầu của TTN. Hoặc có thể do việc cung cấp thường thông qua các chương tŕnh lồng ghép chưa phát huy hết hiệu quả đối với việc GDGT cho học sinh.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
2. Lê Vinh, Đặng Lê Dung (2003). Báo cáo khảo sát KAP của thanh thiếu niên và trẻ em về HIV/AIDS và giáo dục giới tính tại Quận 2 và Quận 6 Tp.HCM. Viện Vệ sinh Y tế Công cộng.